Skip to main content

Posts

Showing posts from 2006

TAGLAGAS

...para sa isang kaibigan na naging parte ng maliligayang sandali...


hawiin mo ang mga pangamba sa kadiliman
tulad ng pagbasa sa mga galaw ng kuliglig
ng isang takipsilim binabagabag ng katinuan
na waring sinusukat ang magpakailanmang kawalan
ng patutunguhang di maarok ninuman...

tila ba ang kumukutitap na yaon
siyang hamog na didilig sa lupang
kinimkim ang pagkauhaw sa panahon ng tag-araw
siya bang kanlungan ng pansamantalang kabalintunawan
tungo sa pusod ng magpasawalang hanggan...

tulad din ng taglagas, and dahon nalalaglag
nang minsang tag-init tuluyang papanaw
sa mga sanga ng karanasang naging marupok
nalaglag sa ihip ng hanging mapusok
sa lupa doon yayapos at madudurog...

sana ang yapak na yun di na lilingon
upang ang daan sa dulo tuluyang mamaalam
at ang batong ipinukol lalamunin ng tubig
at hihimlay sa kailalilalimang hukay
ng minsang pagkabaliw dina mabalikan...

paalam!



jake favila ilac
signal village, taguig city
12-25-06

Naragsak a Paskua ken Narang-ay a Baro a Taw-en

Tabuan Market

Ti Cebu ket am-ammo gapu kadagiti produktoda a kas iti otap, dried mango, chorizo, danggit, gitara ken kdpy. Gapu ta adda kamin iti lugar dagiti Sugbu dimi met pinalpas daytoy a gundaway tapno gumatangkam metten iti ipasarabo kadagiti gagayyem ken kapamilya.

Immuna a napananmi ti Tabuan Market. Maysa a mercado dagiti naibilbilag nga ikan. Ditoy ti pakakitam kadagiti tagilako a naipataraigid iti agsumbangir a kalsada. Abunaw a talaga ti ikan ditoy. No koma idiay Sinait pinakabawbawangda met daytoy. Adu ti pagpilliam iti agduduma. Mabalinmo met ti agcanvass no sinno ti kalakaan. Ket ti maysa nga istratehia tay naggatanganmi ket pinaramanna kami iti naluto ket ania pay garud ti naaramidanmi no di ditoy ti naggatanganmi iti iyawidmi. Maysa pay daytoy ti kalakaan a nagdamaganmi iti presio.
Dagiti dried a laki ket naggapu kano iti Bantayan, tay medio naingpis ti langana a pamudawen sa dakdakkel. Dagiti met paatiddog ken babbabassit ket idiay kano Bohol. Hmmm! iti bangir laeng gayam nga isla.N…

CEBU Escapades

Kasla addaak iti sabali a pagilian. Diak maawatan ti saritaanda. No adda man bilang medio agkaarngi da laeng iti Tagalog (Filipino?). Pinadasko a kinasaritada ida iti Tagalog ngem agmalmalanga da iti ibagbagak. Sungbatandak iti bukodda a lenguahe. Maysa a napaliiwko a talaga a nagsaknap iti intero a Sugbu ti pagsasaoda. Dagiti taksi drayber dida met unay makasao ta dagiti laeng nakapan wenno nakaaddak iti Manila ti ammona nga agsao iti Tagalog. Uray dagiti nababaknang awan ti agin-tatagalog wenno agin-iinglis kadakuada.

Nadalus ketdi ti Cebu ta dagiti taksi ket kaaduan agus-usar iti LPG. Iti panagdamagko iti maysa a drayber 40 a porsiento kano ti matiptipidda. Dakkel daytoy a kita para kadakuada. Ken makatulong da pay iti aglawlaw.

Naulimek ti Cebu ta uray iti tengnga ti rabii adu pay laeng iti agpagnapagna kadagiti kalsada. Adda tay nangananmi nga igid ti kalsada ket napunpunno iti tattao. Street food kunam ngem adu met ti nakakotse a mangmangan.

Di pay napukaw ti kulturada ta agingga i…

Lemlunay

Diak man ninamnama nga adda masukainak a libro ti maysa nga ilocano iti daga dagiti Sugbu. Bayat iti panagpasiarko iti Ayala Center idiay Cebu sinerrekko ti National Bookstore sadiay. Dagussak a napan iti Literature Section. Ket naklaatak iti nakitak nakatakder iti bookshelve ti libro ni Apo Herminio S. Beltran Jr. Daytoy tay Lemlunay a libro. Collection daytoy ti English, Tagalog ken Iluco a daniw a naipablaak idi 2003 babaen iti UP Press. Ginatangko tay maysa ta awan ti kastoy a makitak ditoy Manila.

Ti maysa a pagsiddaw apay nga awan ti kastoy a magatang sadiay Norte wenno ditoy man laeng Manila. Apay nga idiay pay Cebu ti ayanna, nga ammo tay met ket kaaduan ken Bisaya ti pagsasaoda.

Super Experience

Damok iti lumugan iti barko! Maysa a padas a gagangay laengen kadagiti taga Visayas ken Mindanao. Diak koma kayat ti aglugan iti barko ta maamakak gapu kadagiti ginasgasut a pagteng iti taaw ngem inkapilitan ta adu ti kargami ket di met kaya ti eroplano nga ilugan ti chandelier. Nagdakkel gayam ti Super Ferry 17 ta kompleto iti ammenities iti uneg. Adda foodcourtna, bar, cafe, playing house para iti ubbing parlor, computer shop ken convenience store. Pinilik iti Business Class tapno naulimek ken di komportableak a makaturog. Daytoy Business Class ket adda bukodna a TV ken lavatory. Mayat ti kutsonna ken airconditioned.

Makadukot met gayam iti uneg isu a rimmuarak a napan iti kangatuan a deck. Manipud ditoy nalawag a makitam dagiti isla. Ta agtayag daytoy a barko iti kasla 4-6 a kadsaaran a pasdek. Naannayas ti panagdaliasatmi ta awan ti bagyo. Dagiti allon a kasla bumisbisong iti higante a landok.

Ti dillawek ket di unay naimas ti makan. Natangken pay ti innapuyda ta kasla bagas pay lae…

Ilocano Youtubers

Bayat iti panaglangoyko iti youtube nakitak man dagitoy ket naawis ti imatangko nga i-feature ditoy blogko.

----------------------------


----------------------------


----------------------------

Kaing-ingas

Padpadasekman ti agipigket ti Youtube kadaytoy blogko. Ket nagtakawak iti bidiu ti sabali tapno pamadpadasan no agkorre met laeng. Awan pay ti linaonna gamin tay accountko ket.


-----------------------------------------------

Panaglupos

"Karasaen, maysa a pinarsua nga agsukat ti supot ti kudilna. Agkarkarayam ket tumuklaw iti ania man a kanenna. Rungrungduenna ket sananto alun-onen."

Ngem kasano no ti maysa a tao ket aglupus. No kasapulanna met iti panagbalbaliw manipud iti nakannawidannan nga estilo iti panagbiag. Ket gammatanna ti gundaway a naipasango kenkuana. Ket umallatiw iti narabraber a pagkarayaman. Iti nalawlawa a bakir a napunno iti opotunidad ni pannakigasanggasat. Makuna kadi daytoy a maysa a karasaen?

Maysa a desision ti inaramidko. Kasapulak met ti panagbalbaliw. Manipud iti trabahok a nangted namnama kaniak iti nasurok a lima tawen ket pinanawak tapno serkek ti nalawlawa a ridaw.

Diak koma metten mapanunot ti kastoy no ti langenlangenmi iti dati a bossko ket simmayaat. Agingga a dimteng ti kanito kasla man iti panagriknak ket awan mamaaynan iti ania man a maaramidko a pabor para kadakuada.

Ngem uray pay ti aso no kinugtaram ket ngumernger a kumamat kenka, ti tao pay ngata a naaddaan iti naan-ana…

Prose 87 - PAGUNIANNAKTO

Maysa a daton a daniw iti agpaypayapay a malem!

---------------------------------------------------

Pagunianakto no agkippet dagiti bulong ti katuday
Iti malem nga agpalaud dagiti kannaway
Ket maakas ti lawag iti linged ti kimleb a bantay
no akupenen ti angin ti dapo ti napuoran a garami
ken sibuganton ti arimukamok dagiti nanglaylay a barsanga
ket agukradto metten dagiti sabong ti kabatiti iti minuyongan…

Pagunianakto no diamton masirayan ti isem ti bigat
ti tumangkayag nga init manipud iti daya
tapno lukaisanna ti laladot ti agpatnag
ket no diamto payen matimud ti taraok ti darisayen
a mangririing kenka iti ngayed ti agsapa
tapno sanguem ti nakasaang a kebbakebba.

Pagunianakto no diamton maiyunnat dagita gurong
Tapno makikinnamat kadagiti agbettak a dalluyon
Ket no diamton mailasin dagiti rupa ti appokom
A kinamkamatmo agingga kadagiti tambak ti buyon
Iti pangta ti burrarawit ken laaw ti pungtot.

Pagunianakto no diamton masalidaan ti bukot ni Kalakian
Tapno inka iwayway iti agaw-awis a kapan-awan
Ti kat…

From Cagayan to Cagayan de Oro

Maysa a panagpasiar iti disso ti Cagayan de Oro. Daytoy ti umuna a panagaddakko iti depaar ti Mindanao. Uray no dua aldaw laeng ket dinto magatadan iti kuarta ti padasko.



Sango ti bangko a kinabitanmi iti silaw.

Ti kuarter dagiti empleyado ti Del Monte.


Ti plantasion ti pinya iti Del Monte, Bukidnon. Arintudduen pay ketdi. ken nadam-eg ti daga

Ti ospital ti Del Monte
Maysa pay a kuarter dagiti agtrabtrabaho.



Maysa a werhaus ti Del Monte

Garden of Malasag, maysa a tartrawidwidan ti Department of Tourism



Maysa a balay dagiti Malasag.
Maysa a buya ti Cagayan de Oro no addaka iti pantok ti Garden of Malasag.


Ti naglugannami nga eroplano.



Dapandapan

“SIGE, Ading, yiddekmo pay,” inmandar ni Manang Rose iti babai a pugot. Immasut iti nauneg nga anges ti babai sa pinagarutanna. Dandanin makaruar ti kagudua ti bagi ti maladaga. Agtigtigerger dagiti ima ni Manang Rose. Naslepen ti badona iti ling-et. Napuritakanen iti dara dagiti imana. Inin-inayadna a ginuyod ti maladaga ket binurak ti sangit ti maladaga ti limteng nga ulimek iti dayta nga aldaw a dinanggayan ti anangsab ti babai.Nakalupkopan iti supot ti maladaga. Maris lap-ok ti bantay ti kudilna ken agallo-allon ti buokna.

“Babai, Ading!” Immisem ti pugot nga ina. Nagparang dagiti limmadugan a ngipen a gapuanan ti bua. Napaksuyan gapu iti panagpasikalna.


Nakita itay ni Manang Rose a nagsanggir ti babai a pugot iti puon ti mangga iti di nabakudan a solarda. At-atibayen ti asawana. Agil-ilus gapu iti sakit. Immarayat ni Manang Rose idi mangegna nga agiriak. Kurangna laeng karab-asanna ti puon ti mangga. Dinamag ni Manang Rose iti lalaki a pugot no ania ti mapaspasamak. Di nagtimek …

Metro Manila State of Calamity

Kalpasan ti mano nga aldaw nakalung-aw met laeng da tao iti didigra nga inyed ti Bagio Milenyo. Tallo nga aldaw nga awan ti danum ken kuriente ket inan-anusan ti kingki a pagsilawan ken agraman agong a ngumis-ngisit (adda shortage ti candela) pati rasion ti danum ket paggiinnagawan ti tao.

Bigat ti Huwebes ket simrekak pay laeng tapno asikasuek ti projectko sadiay Peninsula Hotel. Itirtiranan ti tudo ngem agsardengsardeng. Nakullaapanen ti tangatang ngem awan pay ti tudo. Alas onse ti bigat idi inkeddeng ti bossko a pagawidendakamin ngem dadtan ti bayakabak ken angin a sumiwetsiwet. Agkudredkudrepen ti silaw.

Inkeddengko pay laeng ti ag-malling tapno palippasen ti bagio ngem mangrikrikepen ti Glorietta ket SM Makati laengen ti nakalukat. Simmalipengpenggak kadagiti paglakuan ta makitak iti ruar urayna la itayap dagiti signboard ket dagiti kaykayo iti natulid da aminen.

Apaghusto nga ala una ti malem idi ipeggesna ti angin. Kunakno likkabenna dagiti atep ti MRT. Awanen ti agbiahe a lugan.

Ay (ay-ay), politika!

Ania metten ti mapaspasamak dita Cagayan ken Isabela. Kasla man intarenda dagiti Amma ti Ili. Idi laeng napalabas a tawen ni Mayor Agatep ti Lasam ti gangani napasag ngem imbag laeng ta saan nga isu ti kinawit ti kumpay ni patay ngem nakatayen met dagiti dadduma a kabagianna.

Tinambangan da met tay alkalde ti Gattaran. Swertena ta haan nga isu ti linussok ti bala. Ket itay laeng kallabes ti mayor met ti Ilagan a di nakalasat kadagiti pungtot ti kabusorna.

Ket ita ti mayor ti Allacapan. Siguden a kasta dita nga ili. No manon ti napasag dita. Kasla man pangta wenno lunod dayta a takem. Ania ngata ti makagapu?



*********************************************** Politics, business rivalry eyed in Cagayan mayor’s killing
By Charlie Lagasca
The Philippine Star
09/25/2006

TUGUEGARAO CITY — Police authorities are eyeing politics or business rivalry as a motive behind the assassination of the mayor of the northern Cagayan town of Allacapan last Saturday night.

But Senior Superintendent James Melad, provinc…

GUMIL Metro Manila Blog

Iti masakbayan, irusat ti GUMIL Metro Manila ti blogda. Daytoy a blog ket isu ti agbalin a lebben ken pagiwaragawagan kadagiti damdamag maipapan iti gunglo. Mairamanto met dagiti gappuanan ken kabibiag dagiti miembro.

Prose 88 - dagiti nambaan

Dardarepdep dagiti natulid a nambaan
a naipagulong iti bakras ti sabangan

agtuttutot g dagiti gitana
ti mantsa a naiyurit kadagiti bulongan a labba-labba

natuklapan dagiti sumisileng nga ukis
kadagiti gergeran nga ikkis

naiyartem ti gislana iti apgad ti agpagpaggaak a dalluyon
a mangrutayrutay, manguyod iti adalem a barukong

agtatapaw dagiti tumtumraw a ramut
dagiti napagut nga ubbog ti biagna...

Umang (Lighter side of me)

Maysa nga aldaw adda naawatko a text a naggapu iti kasinsinko idiay Novaliches. Masakit kano ni lilongmi nga adda idiay Sina-it. Sapsapulenna kami ket adda kano pay ti panawen nga agraman tay asawa tay kasinsinko idiay Ilocos ket ipagarupna a siak.

Makapalunag iti nakem ta gangani dua pulo a tawen a nagindeg kadakami. Isu ti nangpunpunno iti kinakawaw ti imahen ti kina-ama ta nasapa kami a naulila. Inalun-on ni daksanggasat daydi amami iti maysa a trahedia nga agingga ita ket dipay nasolbar.

Kalpasan daydi panagturposko iti kolehio isu ti ipapanawna iti sibaymi. Tawen 2000 siguro daydi panagpakadana kadakami ta innala ti maysa nga ikitmi. Ket idin ta nagtrabaho-akon ditoy Manila naminpinsan kami laengen a nagkita. Kuna tay kasinsinko ket agkabaw kanon iti edadna nga 84. Agam-ammangaw kano ket ta la malaglagipna. Malagipna ti kinaubingmi kano no kasta nga agkorre ti kinalokomi. Naynay a galad ti maysa nga ubing.

Malagipko pay idi no sumro ti kinatulengko ket ikamatna iti burrarawit iti ma…

Nayon...

Dagitoy ti nagan dagiti finalist a diak nairaman iti impostek idi kalman;

DANIW (in any oder met laeng):

aurelio agcaoiliprodie gar. padiosreynaldo duqueben pacrisedilberto angcoariel tabagSARITA (in any order):jovito amorinfederico ilac, jr.jaime rarasjake ilacprescillano bermudezariel tabagti diak ammo ket no ania iti sinurat dagiti padak a mannurat.

Taldiap

No umaddak DAGITI SAKA-SAKA A DAPAN iti kapitakan ket mangibati iti TUGOT a malabasan.

Daytoyman ti paulo dagiti insalipko nga intuyang iti KWF. Iti benneg ti sarita maysa ti DAGITI SAKA-SAKA A DAPAN kadagiti finalist segun iti inpablaak ti Bannawag - Agosto 28, 2006 nga issue.

Iti benneg ti koleksion dagiti daniw ket pinaulluak iti TUGOT. Self-title daytoy blogko. Ngem daksanggasat ta dina napuros ti imatang dagiti hurado.

Idi naamuak kenni kabsat Ariel ti resulta dagiti daniw diakon pulos dinamdamag ti sarita. Kunkunak a no maaros dagiti daniwko ket kasta met ti saritak. Maysa pay ti indagdag ti maysa a mannurat sakbay iti panangipasak a kaaduan kano dagiti manamnama a mangabak ket dagiti bangolan. Ket siak a maysa nga agdadamo ket kasla awan ti namnamana a mangabak.

Ngem maysa a milagro ti napasamak. Itay bigat nga aglukatak iti email adda inpatulod ni Manong Fred Ilac a mangkabkablaaw kaniak. Maysa a pampatured pakinakem dagiti balakadna. Maysa met gayam ti insalipna ti nairaman iti …

Missey

Ladawan ti pusami. Maysa a six month Persian kitten. Daytoy ti kakulkulangtot tay balasangko.

Prose 89 - Desaparecidos

kenni patay naisagut ti biag
a kas sakripisio iti dulang dagiti supadi a desdes
dagiti tabbaaw a mangkurkurikor iti kimmot dagiti natangig
a propeta ti kari ti pasaw a ngiwat
a pagubbugan ti nasasam-it a darikmat
nga isu ti mandar a manggudas
kadagiti imahen ti kinamaingel a mangibutaktak
kadagiti gawat ti kinaruker a kumaradap
a manglullolot’ durog ti arasaas
dagiti agbilbilang ti naipabulod a gasat.

ti naipadara nga anges iti adigi
dagiti nagkuripaspas nga anikki
isuda nga inalun-on ti lunod dagiti ari
ket naungaw iti lansad barukong ti aglatlati
a listaan dagiti alimbubuyog ti sardam
ken siit ti agramramaram a tetano ti kabakiran.

ikaranukonda iti bukodda a tanem ti sukir nga adipen
ginaburanda ti lagip nga isuda laeng ti tanda
iti katukadda a buli a nangpugsat ti kawar ni batibat
a manglenglenges ti tadek ti anniniwan a daksanggasat
ta inapputda ti wangawangan ti agayamuom a buyok
nga intukitda iti malikudan ti temtem
iti sipnget nga isuda laeng a mannibrong ti agtutungtong
ta siasinnoman a dila ken mat…

Prose 90 - Iti alikuno dagiti agsisinnanggala a buli

rinay-ab dagiti kanalbuong ti ulimek, ti imatang
a nangpakebba kadagiti tagabo iti ballasiw
simmiasi ti anikki dagiti sumiwet-siwet a lawag
iti tangatang nga agap-apuy, tumayabtayab dagiti asuk
iti angot ti pulbora a mangidiwara iti ruangan ti impierno
sumayengseng dagiti uni ti buli iti ngattuen dagiti kambong nga atep
a no agdisso iti puntiria umkis dagiti alinggaget
kadagiti naadi-adi a torre iti siudad
nga itan nalussolussok kadagiti gumaygayebyeb
a pungtot dagiti hudio…

i.
ti tagabo a nangtangad iti ispal
dagiti kararag, ti kurus-kurus a mangikanawa
kadagiti ima ti nadangkok nga amona
nupay agriri ti rusokna ta naltat ti tingal
ti agtulidtulid a binukel ti innapoy nga idi pay kalman
a nagrupsa, tiniritir pay ti danag ti barukongna
umarikeskes ti lamiis iti timmangken a bagina
ta dina ammo no kasanona nga ikanawa
kadagiti ruangan a nakabalunet iti didigra
iti umok ti tungpa, kugtar ken tanupra…

ii.
pinadasna a timpuak iti derraas ni panagtuok
tapno isalakanna ti angesna kadagiti rungsot
ti dangadang a ma…

Prose 91 - Burburtia

Pabatukennak! Wen binaonnak ama!
“Sapulem dagiti sungbat iti puseg ti baybay”
a kas ti perlas a naibingas kadagiti nakaungap a kabibi
gamengda a maiyaon, dalusan ken pasilengen.

Pinagbukkualnak! Wen binaonnak ama!
“Sapulem ti ubbog kadagiti agringringngat a daga”
addanto danum a pumsuak iti tiempo ti igaaw
agasdanto iti tunggal pannakawaw.

Pinagkalinak! Wen binaonnak ama!
“Sapulem ti aglaplapusanan a balitok”
ti katukad ti aglatlati a landok
asaen iti pudot kadagiti tumrem a ling-et.

Sarwagam! Wen binaonnak ama!
“Tiliwem dagiti nakanganga nga ikan”
a kas ti gasat a nakasaang
gammatan no tumpaw sakbay a lumned iti langalang.

Sippawem! Wen binaonnak ama!
“Tayaem dagiti binukel ti tudo”
kas ti gundaway nga agdadarandan
ubunem, singdanan agingga a dumardarang.

Pasgedam! Wen binaonak ama!
“Gangtam ti sinulbong iti tengnga ti law-ang”
Bagnosmonto’t pannakigubal no maiyaw-awan
Dana nga inka maasakan.

Binatukko, binukkualko, kinalik, sinarwagak, sinippawko, pinasgedak
Ama tinungpalko ida
Ngem aduda latta diak pay maib…

Butones ti Tugot

Dagiti mayat a makikonekta kopyaen laeng daytoy ket idikket iti sayt a pangikabilanyo.