Skip to main content

Posts

Showing posts from April, 2006

Baton-Lagip iti maika-38 a Komperensia Nasional ti Gumil Filipinas

Umuna nga Aldaw

Pimmanawak idiay Gattaran, imetko tarigagay. Wen umuna a gundawayko nga idadar-ay iti Gumil Kombension. Addaak pay laeng idi iti high school ket inar-arapaapkon a makadakulap koma dagiti mamasirib a mannurat ti Bannawag. Ket nairana met a nagbakasion kami gapu iti semana santa, insapulak iti pamusposan a tumannawag iti tinawen a pasken.

Ala una pay laeng ti malem idi sumungadak, pinayapayannak ti maysa babai. Barbaro a rupa kanniak. Nabara ti panangpasangbayda toy numo. Inamadda ti nagan ko ta ti ammo da ket dati nakon a kameng da. Inyam-ammok ti bagik ket nabigbignak ti maysa a nakatugaw iti sango ti pagrehistuan. Ni gayam Jobert Pacnis, dati a kabaddungalan iti crossword ti Liwayway Magazine. Nakatugaw met ni Freddie Masuli, ni Joel Manuel a nakitkitak metten ti ladawanna iti blogna. Ni Apo Arthur Urata ket nakitkitak metten idi ubingak isu a kaslaman nagparang ti ladawan na ditoy lagip ko. Maysa nga announcer idi ti radio maipapan ti pangtalon a tartarawidwidan met ti…

Tapok

Domingo Paskua, aldaw a panagungar ni Apo Hesus manipud pannakalansa na iti krus.

Parbangon pay laeng ngem nakariingak iti taraok ti kawitan a taraken ni mamang. Nakaparabaw da idiay dingding iti pataguab nga abay ti kuarto a nagturugan mi. Dita da nga agap-apon, dadael tay kakab a pagipuppupokan ni mamang. Nabayagen nga irengrengreng na ken ni ading a taramnen ngem aginga ita dina pay rinugian.

Gapu ta diak metten maala ti tuturogak, bimmangonak ket napannak laengen nagtimpla iti kape. Naranaak ni mamang a manarimaan iti pammigat. Idi nakatemplaak binagkat ko iti basok ken tay libro nga Olvidon a sinurat ni Apo F. Sionil Jose. Ganganik mairingpasen ti napuskol a fiksion a libro na a naglaunan daguiti koleksion iti ababa a sarita.

Nalawagen iti paraangan, tinurong ko ti indayon ket inparabaw ko ti kapek iti abay ko a tugaw. Kabayatan iti panagbasbasak, inraprapin ko nga ig-igupen ti kape nga itay ken umas-asok. Madamdama pay simmarunon ni baket iti malikudak. Babaunennak a mapan agdigose…

Panagawid

Abril 9, 5:00 ti malem idi nagempake-ak. dinardaras ko ti nagtaxi a napan iti terminal. nakalugannak iti Florida Liner nga agpa-Cagayan, gapu ta asidegen ti semana santa ganganiak di a nakalugan, ti dakesna iti sangsango ti nagtugawak a nu dadduma masisirappak iti silaw daguiti lugan a masabat. idi nadanun mi iti Bulacan diak napupuutan a maysa gayam iti nakalugannak ket daydi klasmeyt ko iti kolehiyo. adda met anaknan a kasla kataed met tay balasang ko. mapanda kano met sumarungkar idiay ili da a sto. nino (Faire). diak nakaturog ta uray nu mailibayyak ket makitkitak daguiti makaiirap a silaw dagiti lugan a masabat mi. uray nu napintas tay nakatugawak a balasang. napagbiddutak nga anakna tay kaddua na nga ubing. kaanakan na gayam. nakashort ket makitkitak daguiti napudaw a luppo na a nu maminsan ket mailagid-lagid iti sakak.

agala-una idi sumang-at kami kadaguiti banbantay iti Caranglan, Nueva Ecija ket mariknak iti ulaw iti panagikos-ikos na. agurokken tay driver nga ibanag a simmuka…

Panagballasiw

nakatakderak iti rangkis a mangkitkita
iti berde nga umasul a karayan cagayan
ti nagbeddengan nga mamagsina Lasam ken Gattaran
nalinak pay laeng a kas kasimbeng panunot ko
a mangipalagip iti sarming isem ni kalman
ti pug-aw angin a mangitulnog
barukongko a napnuan gagar
ti allon a mangbalkot pannakataok
ket agi-innunada a mangsarabo iti kina-addak
iti litnaw danum amangipakita iti langak
iti nu ania a naragpatko
daytoy ka tattan, maysa nga anniniwan
anak ti napalabas, sika ti sika
naandor iti kimaw ni pannubok
iti darat nga nangilumlom kenka biit
nakalung-aw ka iti sabuag ni rigat.



abril 10, 2006
ibj, lasam, cagayan

Ti sillalamo nga imahe ti Filipinas iti rupa ti intero a lubong

Nu ditoy Filipinas ket maiparit ti agsarita ti maikaniwas iti gobyerno ta tiliwenda ka a kas napasamak iti lima a lider ti leftist group, maiparit iti agrally nu awan ti permitmo. Idiay New York inpablaak ti nalatak a New York Times iti editorialda ti mapaspasamak ditoy pagilian tayo. Maysa a ladawan a mangipakita iti panagabuso iti karbengan tayo a kas maysa a tao iti pagilian a kunkuna da a demokratiko.

Naglaon iti pangbabalaw, panangtupra iti rupa ti maysa a lider a kas kenni GMA. Ta kaslaman kano agsubsubli daydi panawen ni diktador a Marcos.

Anian a nakakaskas-ang a pasamak. Ta awan man laeng karbengam nga isawang iti adda ti kapanunutam. Maysa a panangbaddek iti karbengam...


-----------------------------------------------------------
Dark Days for Philippine Democracy
Published: April 5, 2006
(New York Times)

Filipinos thought they had put an end to electoral chicanery and governmental intimidation when they overthrew the Marcos dictatorship two decades ago. Unfortunately, President Gl…

Karit

nalupoyyak iti kidag karit
ta diak ammo pagrubbuatak a mangbaklay
susuunek dagsen dagiti agmatuon a malem
iti tunggal anges a sumina
bantay a talaytayek
ket mariknak iti barukongko pannakaupay
ta agtuglepen dagiti estrella
agsuyaaben ti kinki a mangsilnag
danak nga itay' masirsiripkot' aranaar
sumiplagen ti rabii
ket ulimek naiyaplag iti
bakrang dagiti babak
iyar-arikap kot' pagnak
ta lissiakman dagiti agep sulisog
a mangtimbang kinarasik
iwarasko’t paliiw ket agadangak
adda pay mangkalkalbit kinasimbeng
pammatik a makarukas pannakadugmam
warwarek irot saem
a rimmakep iti tunggal gamdek a
paruten puris malikudak
a gumuyguyod regtak
ikulidagkon sa laengen
sanguanan ni barengbareng
ket ipaimak masakbayak
adayon ti natikkenak
ngem diak pay magammatan
uray bassit laeng a namnama
iti dappat naatap nga allon
ta gumalis nu mapetpetak
agawen narungsot a pangngaddua
ket italawna ti pigsak
a bumallasiw rangtay leddaang
tapno agawaak a sarangten
daguiti rekkaang, salimetmetak
a rissik bagnos parmata
ket idupagko pay ma…

Uppat a Pisi ti Daniw

Kulibangbang say-upem banglo idadanes mo't pungga ibusem nektar panawam awan gapuna. Sabong umatibuur banglo awisem mata pasipsipem lasbang mo ket agarubus tu't lulua. Bunga sika ti bugas a naitukit ti basol da ganas areng-eng nanam pannakalipat ti gartem appros ni lasag. Bukel sika't linaon namnama't agsapa iti ibabangon pitak a mangalaw alikuno da ublag ken uyaw.

Pangted

ituloymo ti rugi
arapaap a naimudi

ituloy ti sumrek
ridaw a nakarikep

ituloy nga ikutingting
kwerdas gitarat' saniweng

ituloymo nga urnusen
warat' dagensen

ituloymo a piduten
murkat saem

ituloymo a ragpaten
angepda nakem

ituloymo ti agaddang
kibinko inka kabadang

ituloymo ti pangted
a rinebba bayakabak
sarrukudam iti namnama
ket arunam gaget ken anos.

Lagipennak

Linipatnak iti rupa daguiti diram-os da isem
Sakbibi daguiti kulding darikmat sennaay
Lapigus sagid da sanaang ken liday.

Inunasnak kadaguiti lagip iti libbi
Iti arakup da gura naimaldit
Sugat linamma't naikur-it.

Pinirsay mo man ti panid ti napalabas
All-allian tu a bummadek iti kanito
Umasak iti tengnga da limdo.

Pumusay tu man riknam ayat
Babawi't malikudan da talyaw
Maiballaet tu't dana parmata.

Awisen nakan tu da iliw
Ket maminsan pay uksutemto
Lagip maiburay maibisngay.

Wen, lagipem pay daydi piglat
Iti pait da gubsang ken ulpit
Riknaem saem gappuanan gulib.

Malaylaylay nga Moralidad ti Filipino

Umaado daguiti pamilya nga agsagsagaba ti kinakurapay. Pamilya nga ordinaryo a makita tayo nga addaan iti pito aginga iti siyam nga miyembro ket iraman mo pay da nanang ken tatang. Ket ti adda nga naidasar iti panganan ket lugaw wenno innapoy nga idildil iti asin. Fiesta para kaniada nu makakaanda iti sardinas a nadigguan ket sinagpawan da iti sotanghon.

Kaslaman kansyon kaniatayon ti apa daguiti agsusupadi a partido ti politika. Nga iti gandat ti maysan maysa ket ti pinnadakes. I-ruar ti buyok ti maysa ket pati ti personal a karakaranda ket ipaysarwa ti kalaban. Kalaban nga inton bigat maysan tu nga umag-agep iti ubet mo. Ket pati uttot mo kayat na payen nga anguten.

Normal metten ti pakibiangot daguiti makikannigid nga partido. Dagitoy tay tattao nga timmaray idiay bantay tapno ikanawa da iti biagda ket simmalogda ta awanen makanda idiay kakay-kaywan. Ta daguiti karasaen ket adda da iti patag nga umay mangsikbab iti tengged daguiti nalulupoy.

Ti armada national ket sinerrek metten dagu…