Skip to main content

Ti kinamanagbaybay-a ti DFA ken OWWA

Nagadu ti OFW a biktima ti gubat idiay Lebanon, iti listaan ti OWWA agarup 30,000 a katao ti agtrabtrabaho idiay a Filipino. Kaaduan ket domestic helpers.

Adu ti mangibagbaga a nakabunbuntog ti repatration dagitoy a FIlipino. Ta agingga ita awan pay iti 1/10 ti naiyawidda manipud Lebanon. Kurang sa ti laing ti sekretario ti DFA agraman ti OWWA ta datayo laengen a Filipino ti naud-udi sadiay. Dagiti amin a nasion naiyawidda aminen dagiti umilida.

Gagangay laengen dayta a sarita kunatayo. Ta kaano pay nga immalibtak dagitoy adda iti administrasion?

Idi nakasangpet ti umuna a batch dagiti Filipino adda dagitay nairman a naiyawid a biktima ti kinarangas ti amoda. Ket agyamyamanda ta bimtak daytoy a gubat ta naisalakanda iti nadangkok nga ima. Diay maysa ket intarayda pay idiay PGH tapno ipaagasda ngem idi dumteng daytoy a tao sadiay dida kayat nga awaten. Kuarta ti makagapu. Imbag ta simmangpet tay maysa a representante ti OWWA ket piman dita pay laeng a rinuggianda a tinaming.

Maysaak met kadagiti mangpaneknek a kasta a talaga ti trato ti PGH kadagiti pasiente. Idi masikog ti asawak dita a nagpapacheck-up. Ngem gapu ta nagawid (nagbakasion idiay Cagayan) ket nalaktawanna ti check-upna didan inawat idi agpaspasikal. Nagaramidda ketdi ti papeles a pinirmaak tapno awan kano ti basolda no kaspangarigan adda mapasamak a dakes. Pinatransfer dakami iti sabali nga ospital. Ti PGH ket pampubliko nga ospital. Ngem apay a pappapanawen dakami ket adda met pagbayadmi. Maysa a kinbastos ti inaramidda. Imbag laengen ta inawat dakami ti Manila Sanitarium ket naispangay met laeng ti putotko nga sitatalinaay.

Kastoy kadi ti pangtratoda kadagiti OFW nga ipangpangas ni Gloria a baro kano a bannuar ti pagilian. Dagiti OFW a nangispal iti agrakrakaya nga ekonomia iti no manon a rehimen a napalabas. Ti pangal-alanda ti adu a doliar.

Aggaapada pay dita OWWA ta napukawen ti pondo a para kadagiti OFW. Napnapanan ngata a bulsa dagitoy a kuarta. No koma laeng agkutak ti kuarta a kasla manok ket ibagana no sadino ti ayanna. Adu siguro ti agbuteng nga agkusit.

Sayang laeng tay inted ti US a panglaban kano ti korapsion ditoy Filipinas. Sigurado 50% kadayta a gatad ket mapan ti ima dagiti kurakot ket agtinnag nga awan mamaayna.

Saan laeng a dita ti panagtuok ti maysa nga OFW. Ta iti umuna a gandatmo pay laeng ti agballasiw-taaw adu ti pagpasaram. Manipud panangala iti passport, NBI Clearance, Marriage Certificate (no adda asawam) ken dadduma pay a rekusoda a no kitkitam ket panguartaanda laeng.

Iti ruar ti DFA idiay Roxas Boulevard ken Libertad nagadu ti kunkunada a fixer wenno dagitay tattao a manangallilaw. Iturongdaka iti no sadino inton agbalawka awan kuartamon. Dagitoy ket di a kaya a paksiaten dagiti tao ti DFA. No maminsan ditay maliklikan ti agpangaddua ket kuna tayo a taoda met laeng dagitoy. Agpayso ngata?

Adda maysa a kadduak, nangala ti passport sadiay. Idi makadanon iti maudi nga agpang, tay maysa a clerk sadiay Window # 10 pinagsawsaw-anna kano tay am-ammok ta dikan nabatad ti naisurat iti authenticated birth certicate nga innalana idiay census. Basol kadi tay am-ammok? Apay a kasapulanna pay a pagsawsaw-an ket mabalinna met nga ipalawag iti napintas a saritaan. Di kadi ammo dayta a clerk nga ti solsolduenna ket kuarta ti umili? Awan ti karbenganna a pagsawsaw-an tay am-ammok. Urayla napasangit iti bain kano tay am-ammok.

Wen damo pay laeng dayta a panangbaybay-ada dagiti opisiales ta dida ammo a disiplinaen dagiti taoda. Ket agsasarunsonton a didaka tamingen no addakan sadiay ballasiw-taaw. Kakaasi a talaga dagitoy a biktima ti gobierno.
2 comments

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…