Skip to main content

Prose 87 - PAGUNIANNAKTO

Maysa a daton a daniw iti agpaypayapay a malem!

---------------------------------------------------

Pagunianakto no agkippet dagiti bulong ti katuday
Iti malem nga agpalaud dagiti kannaway
Ket maakas ti lawag iti linged ti kimleb a bantay
no akupenen ti angin ti dapo ti napuoran a garami
ken sibuganton ti arimukamok dagiti nanglaylay a barsanga
ket agukradto metten dagiti sabong ti kabatiti iti minuyongan…

Pagunianakto no diamton masirayan ti isem ti bigat
ti tumangkayag nga init manipud iti daya
tapno lukaisanna ti laladot ti agpatnag
ket no diamto payen matimud ti taraok ti darisayen
a mangririing kenka iti ngayed ti agsapa
tapno sanguem ti nakasaang a kebbakebba.

Pagunianakto no diamton maiyunnat dagita gurong
Tapno makikinnamat kadagiti agbettak a dalluyon
Ket no diamton mailasin dagiti rupa ti appokom
A kinamkamatmo agingga kadagiti tambak ti buyon
Iti pangta ti burrarawit ken laaw ti pungtot.

Pagunianakto no diamton masalidaan ti bukot ni Kalakian
Tapno inka iwayway iti agaw-awis a kapan-awan
Ti katakunaynaymo iti lamiis ken kapudutan
Tapno sukayem ti daga nga agaw-awis
Iti nabuslon nga apit.

Pagunianakto no mariknam a maudin nga angin
Ti mangsiruksirok dita barukongmo
Ket iruknoykonto ti panagyaman kenka
Iti panangpatawidmo’t agur-uray a namnama…

Wen pagunianakto koma Lilong!


September 26, 2006, © jake f. ilac, signal village, taguig city
Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…