Skip to main content

Posts

Showing posts from 2007

RIGNAS

i.
"RIGRIGNASEN dagiti loko nga ubbing dagiti pagayen,” naitanamitim ni Bayang iti pannakasirpatna kadagiti uppat nga ubbing nga agtartaray iti kapagayanna iti lungog.

Iti pagtugtugawanna a kalapaw, natibong ti panagdengegna iti garikgik ken katawa dagitoy. Nawaya met a makitana ti pannakaisaplit dagiti nakadumog a dawa kadagiti bakrangda tunggal umaskawda.

Inukradna ti kanawan a dakulapna ket naglagtolagto ti kanigid a tammudona iti kanawan a ramay. Naungap ti bibigna.

“Dinan mauray ti lima nga aldaw,” naitanamitimna manen. Inunor dagiti matana dagiti umamarillon a bulongna a pagay. Sa timmakder ket tinaluntonna ti akin-abagatan a pungto ti kinelleng. Timmaliaw dagiti ubbing idi madlawda ti kaaddana.

“Saan a rummuar iti tengngat’ aldaw ti lawwalawwa. Iti rabii nga agsapotda; no nalamiis ken nasipnget,” naalumamay ti bosesna. Naiturong dagiti matana iti ubing a lalaki nga agpito ti tawenna ken unnat ti buokna.

“Kaing-ingasna latta ti amana,” nayesngawna ket pinadasna a kinarawa ti …

AMA MACARIO

NAKUSNAWEN iti alintatao ni Ama Macario dagiti banag nga adda iti sangona; kasla naabungotan iti asuk ti aglawlawna. Ti laeng nalamiis pay laeng a siray ti lawag-a simmarut kadagiti bulong ti karantiway a logo iti sango ti balay ken mangpaypayong iti beranda a nangipatugawan ni Hilda kenkuana-ti mangap-apros iti kuribetbeten a kudilna ti mangibagbaga kenkuana a kasingsingising pay laeng ti init. Kumutukot ti imnas nga idateng ti salemsem ket sumuknor iti nalabudoy a laslasagna-manipud iti takiag agingga kadagiti dapanna a di met nagdisso iti semento a nakaimulaan tipadapan ti butuabutuag a pagsangsanggiranna.

Matimudnan pay met laeng ti uni dagiti billit-tsina nga agaayam kadagiti sanga ti narukbos a logo ngem kasla maipalpalpayag laengen kenkuana. Agal-allangogan ngem awan ti napatak, a no maminsan, ti waneswes laengen ti angin a lumabas ti kasla mangar-arasaas kenkuana.

Idi pay a kayatna ti umaliwaksay kas ita. Ngem kadagiti naglabas, tunggal gandatenna ti tumakder, agpil…

MADE IN CHINA

Saanen a gagangay kadatayo dagiti damag maipapan kadagiti produkto a naggapu idiay Tsina. Dagiti makan (ania man a maipauneg iti tiyan) a nalaokan kadagiti di koma rumbeng a kanen ti tao a kas iti pormalin. Segun iti pannakatakuat ti Bureau of Foods & Drugs (BFAD) uppat kadagiti nasao a produkto a naggapu iti Tsina ket adda laokna a kas. Kas ammo tay met daytoy ket ar-aramaten dagiti agbalbalsamo tapno malapdan ti dagus nga irurupsa ti bangkay ti maysa a tao.

Sipud idi linuktan ti Tsina ti ridawda kadagiti gangganaet a kapitalista ket nagbakuit met aminen dagitoy a napan iti nasao a pagilian tapno sadiay ket mangipatakderda kadagiti plantada. Maysa nga addang a nangpapintas iti ekonomiada ngem pannakalugi met dagiti dadduma a pagilian gapu iti panagserra dagiti paktoria a di makabael iti panangibagsak presio ti Tsina kadagiti partuatda a produkto. Nalaka ti produktoda ta ti maysa a rason nalaka met ti pangpasueldoda kadagiti agtrabtrabaho iti planta. Maysa a banag nga no idiligmo…

KWF 2007

Silulukat manen ti pasalip ti Komisyon sa Wikang Filipino para iti tawen 2007. Immado ti dibision ti pasalip da ita ta saan laeng a F/Pilipino, Cebuano, Iluko ken Pangasinense ti linggua franca a linuktanda ngem ketdi innayonda dagiti major a pagsasao iti Filipinas.

Kadagiti mayat a makisalip, kitanyo man bassit daytoy adda iti baba. Fresh nga in-email ni Dr. Jaime Raras kaniak idi kalman.


* * * * * * * * * *
Gawad Komisyon 2007


Ang Gawad Komisyon 2007 ay patimpalak sa pormal na pagsulat na itinataguyod ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) kaugnay ng pagdiriwang ng Buwan ng Wikang Pambansa ( Agosto 1-31, 2007).

Ang Gawad Komisyon para sa taong ito ay kinabibilangan ng mga patimpalak sa sumusunod na wika at kategorya:

1. Wikang Filipino (maikling kuwentong pambata at sanaysay ( Gantimpalang Collantes)
2. Sugbuanong-Binisaya (Tula at maikling kuwento)
3. Iluko (tula at maikling kuwento)
4. Hiligaynon (tula at maikling kuwento)
5. Kapampanagan (tula)
6. Bikol (sanaysay at maikling kuwento)
7. Pangas…

Mother's Day Story

A 5 years old girl went to the pharmacy and asked the pharmacist,
"This is the only money I have, Can I buy some miracles?" she opened her palm and showed some coins.
The pharmacist was confused with what the girl asked, and the pharmacy said to the girl,
"Why do you need miracles? for what reason?"
The girl replied,
"Because the doctor said that only miracles can save my mom...Can I buy them here?"

Pagudpod's Pride

Kinabigatan daydi a panapassiarmi idiay Paoay, finally nakaempakenakon nga agpaCagayan, gapu iti bambannog ket medio naaldawanak a nagpaLaoag, last trip gayamen ti Florida ti maluganak, 10:30 ti bigat.

Anianto pay ngata nga oras no makadanonak idiay Logac, 3:30 ti malem babaen iti panakwentak ta innem garud nga oras, uray napudot a ket inan-anusak ta ti airconda gayam ket alas-9 ti panawna.

Sumalogkam pay laeng iti Pagudpod ket daytan a nangrugi ti malas, nabtakan ti pilid, numona ta awan gayam reserba ti bus, nagalasen agbiahe ngem awan reserbana, isu pay met ti last trip. Gungunam nakarmakan ta nagliblibaska gamin!
Sinurdonak ti bangir a panunotko. Ania pay no di ket in-running flat ti drayber iti no mano a kilometro ta awan met mabalbalay ti nalabsanmi. Indanonna agingga iti lugar (diak ammo a ania ti nagan ti bario)a masansan a panganan dagiti pasahero, dita a nagpa-vulcanize.

Manipud iti nangananmi makitam iti bangir a kalsada dagiti nakabitin a napindang a kurita, ikan ken laki, gap…

Paoay's Marvelous Heritage

Sakbay daydi panagkarkaratotko a panagawid ket pimmasiarkam biit idiay Paoay tapno sirpaten ti maysa a patawid dagidi Ap-apong tayo para kadatayo ita a kaputotan ken iti sumarsaruno pay (bareng agtalinaed pay), ti Paoay Church. Nakalista daytoy a simbaan iti UNESCO a kas "Tawid iti Sangalubongan".

Kuna tay am-ammo tayo nga Arkitekto a ni Augusto Villalon, maysa a commissioner ti UNESCO..." bigbigbigen daytoy ti sangalubongan a kas maysa kadagiti naidumduma nga ehemplo ti Philippine Architecture manipud iti panawen dagiti kastila,"

Kadduami ti panagpassiar iti dayta a simbaan ni Dr. Jim Domingo, ket inbinsabinsana dagiti materiales a naaramat, ti rigat dagidi nagkakauna a tattao tapno laeng mabangon daytoy, ti korales a no ar-arigem ket kasla lakasa ti kadakkelna (uray pay gayam idi ket daddadaelendan ti baybay hehehe)a naiporma a kasla briks, pinagtapkal-tapkalda babaen ti ap-apog. Mano ngata a dara ti nagtedted, ti umsi ken uyaw a nangngegda, ti basnot a nalak-am ti…

Maika-39 a GUMIL Filipinas Kombension

April 13, 2007 - Kalpasan daydi a pannagdaw-asmi idiay Pinili ket nagdiretsokamin sadiay Currimao, Ilocos Norte tapno agatendar iti maika-39 a kombension ti GUMIL Filipinas.

Manipud junction ti Pinili ket naglugan kami iti bus nga agpa-Laoag, kinunkunak kenni Mang Jovy, "Manong dita met siguro mapukaw ditoy ania?" ignorante-ak ta damok a talaga ti agpa-Currimao, ken no ania a talaga ti nasao nga ili, ta kasla ar-arapaapek a maysa daytoy a Boracay ti Norte, jackpot kunkunak iti panunotko ta bassit laeng ti gastos ngem world class a beach ti mapan pakailumluman dagitoy mawaw a dapanko.

Nagdissaag kami sadiay junction (met laeng) ti Gaang, maysa a bario ti Currimao nga adda iti Maharlika Highway. Hmmm! agat babay ti malang-abko. Agtallo kilometro ngata ti tinaray ti tricycle a nangitulnog kadakami iti sango ti Ernesto Go Megacomplex. Nagtalliawtaliaw kami ta awan met makitami a delegado. Ket segun iti panangibaga ni mang Leo, ti kano pagdagasan dagiti sumangpet a delegado ket iti…

Pinili's Adventure

Dinanonnak ni Mang Jovy Amorin sadiay terminal ti Florida nga agpa-Laoag iti 10:00 ti rabii ti Abril 12, 2007 ket pimmanaw ti luganmi iti 10:30. Di a magsat nga innestoria ti inobrami nga agpatnag bayat nga agdaldalyasat ti nagluganmi a mangitunda kadakami iti 39th GUMIL National Convention and Literary Workshop sadiay Currimao. Ket bayat ti panagpatangmi, nadakamat ni Mang Jovy nga agaw-awis ni Mang Leo Fagaragan sadiay Pinili tapno kano mammigat sakbay nga agkukuyogkami a mapan sadiay kombension.

Simmangpet kami garud iti junction ti Pinili iti 6:00 ti bigat. Nangala kami iti tricycle a mangitulnog kadakami sadiay balayda Apo Fagaragan, nasurok a lima a kilometro gayam ti poblacion ti Pinili manipud iti highway, ket adda sadiay malikudan ti Ampitheater ti balayda. Mayat ti iiseman ni Mang Leo a nangpasangbay kadakami. Adu ti tao a nasangpetanmi nga aggu-ummong, ket basi a sigud ti naipasango (ania pay garud no di ket linaokakon ti basi tay kapek nga ig-igupek hehehe, mayat gayam a ko…

Salamin

Pasko ng pagkabuhay, tinatamad sana ako babangon dahil wala namang importanteng pupuntahan para makipaghabulan sa kamay ng orasan. Mag-aalas siyete na, tinignan ko ang maingay na tik-tak ng orasan na nakapatong sa ibabaw ng komputer teybol ko.

Naisip ko, isang linggo na rin pala ako nakalipat sa apartment na inuupahan ko ngayon. Mula sa preskong tanawin ng(presko daw hehehe, lakas lang kasi ng hangin at tanaw ang Laguna Bay)Taguig ay nag-alsa-balutan ako upang pagbigyan ang kahilingan ng isang kaibigan sa Valenzuela. Sabagay mas malapit na di hamak dahil ilang kanto lang ang pagitan sa pagawaan ng ilaw na pinapasukan ko bilang freelancer.

Bago pa man makaikot ang pinakamahabang kamay ng orasan linigpit ko na ang unan saka kumot at dumiretso sa kusina para magpainit ng tubig. Mas buhay kasi ang dugo ko pag nahaluan ng kape. Adik na adik sa kapeyn, kulang ang araw ko pag di ako nakatikim ng kape.

Sinabay ko na rin pinagpupulot ang mga damit na nakakalat sa tabi ng washing machine sa laundr…

Araraw

LINIPAKNAK NANANG! Diakon mabilang dayta a gappuanan ti nasaniit a dakulapmo. Iti lumabbasit a kudil a pagdissuan ti managayat a layatmo. Damagek koma no apay ngem ammokon. Naitubongen kadagiti lapayagko ti agal-alangugan a sungbat, ti inaldaw-aldaw a bugkawmo. Kansion kaniak dagitan, ta agsangit ti aldaw no awan ti mangegko a nasasakit a sarita nga agtaud kadagita ngiwatmo.

Sinaritam kaniak idi nanang. Ung-ungtannak ta nadalaposko ti maysa a florera nga inregalo ti gayyemmo. Diak met inggagara ta nakaak-akikid ti nangiparabawam a lamiseta. Nasagid ti buyboy a sagad bayat ti panangpasilengko iti datar a kayo. Naburak ket nanaklaang a nagdisso dagiti partena iti kasla sarming a suelo. Daguska nga immasideg nga umarikkiak tapno kitam ti nagappuanan ti uni. Napamulagatka idi makitam.

“Gagoka Lubbuag!”

Ket sigud a linapigosnak ken kinatosan. Dika pay napnek ingudugodmo ti rupak iti datar. Anian nanang. Nagimasen ti panagayatmo. Pinidotko dagiti buong a florera ket pinadasko a pagsisilpuen…

Ang Katihimikan

Ang katahimikan ay di kaduwagan
kundi isang paghihimagsik
laban sa imperialistang pagsang-ayon
ng disipulong bibig,
isa ring pag-aaklas ng kalituhan
ng mapagharing utak
kontra sa armagedon ng damdamin.

Ang katahimikan ay isang wika
ito'y lengguahe ng kaluwalhatian
ng henesimong sarap
na dulot ng pagpapaliwanag
at tinatamasang omega ng kaganapan.

Ang katahimikan ay di pag-iisa
isang pagsama sa kronikulong wakas
isang proberbiyong modelo ng katiwasayan,
at mesaya ng lahat ng kaguluhan.

march 21, 2007
pasay city

Buhay Kalsada

Pare ang buhay ay parang kalsadang walang hangganan
Lakad, takbo sige ka lang sa paglakbay
Minsan may makipot na eskinitang madaanan
Dapat hinay-hinay lang at baka makabanga ka
Siguro akala mo ‘yon na ang tamang babaan
Pero sa dulo, dun nag-aantay ang mas mabato
Lubak-lubak at maalikabok na kapahamakan
At sasabihin mo ngayon susuko ka na,
Malayo pa ang PARKING AREA
Pare hindi lahat ng RIGHT TURN ay tama
At ang LEFT TURN ay puro mali
Dahil may panahon din na ika’y didiretso
Upang makisabay sa hamon ng buhay
Di ito parang U-TURN na uulit ka at babalik
Para ayusin ang kamalian ng nadaanan
Pero sige lang, bilisan mo pa
Habang puno pa ang tangke
Habang di pa kinakain ng kalawang ang parte ng makina mo
at di pa pudpod ang mga gulong mo
humabol ka hangga’t naka-BERDE ang trapik layt
huminto ka rin minsan pag naka-PULA
para mag-isip at ulit humanda sa DILAW na ilaw
wag kang lang mag-init, wag kang sisingit
dahil walang siorkat ang dulo ng tagumpay.


march 17, 2006
signal village, taguig city




Prose 84: saanka a kukua!

saanka
a kukua!
no ketdi
arkoska ti areng-eng
dagiti dayyeng
ti bara
ti agpasikkil
a gartem
ti labus
a kinapudno
a nang-alut-ot
ti kinatao

saanka
a kukua!
ininawnaka ti budo
ti darepdep
ti agpagunggan
a rikna
iti baet
ti naiparnged
a parmata
rumkuas ti bayanggudaw
a kararua

saanka
a kukua!
pasetnaka ti naiyuper
a pasamak
ti agkarayam
nga alliaw
a nangdugkik
iti aangsak

wen saanka
a kukua!
ta binulodka
laeng iti apagdarikmat!


march 17, 2006
cubrix solutions, signal village, taguig city

edited: Nov 26, 2010
ladawan: www.bigstock.com

GUMIL Filipinas for Party-List?

Idi napalabas a tawen adda idi gakat a nataming bayat iti panagmimiting ti GUMIL Filipinas (Open Forum sa daydi?) a mamagbalin iti GUMIL Filipinas a kas party-list iti kamara, ket ita ta asideg manen ti eleksion kasla nakulding man ti lagipko kadaytoy a banag, aglalo ket adda ti nakitak a headquarters ti AGBIAG TIMPUYOG ILOCANO, INC dita man Edsa. Iti damok a pannakakita kurang laeng tay MANNURAT a balikas tapno ipapanko a TMI dayta a grupo. Diak ammo no ania ti plataforma da ngem siguro kasla met kadagiti dadduma a party-list ket, iti pakaseknan siguro dagiti amin nga Ilocano iti Ilocos (kasano met garud dagitay adda idiay Cagayan, Isabela, Nueva Vizcaya, Quirino, Tarlac, Mindanao ken US?).

Ti GUMIL Filipinas ket agpayso nga adda met balakna a tumapog iti tay-ak ti politika a kas iparparapirip dagiti aspirante a memembro ken ofisiales. Ania ngata met ti plataforma na? Ti pangi-promote na ti literatura iti intero nga ILOCANDIA? Nangnangngeg tayon dagita. Kasapulan a talaga ti ILOCANDIA…

Intay Agbakasion

Marso manen! Kasla kaano laeng daydi kalam-ekna tatta alimbasagenak no kasta a sarsardam. Urayko la idigos gapu iti kadaga-ang. Ket no kasta a napudot mapanunot tayo ti babay, waig ken karayan kadatayo a dimmakkel iti away. Daytoy ti mangpalamiis kadagiti bagbagi tayo.



Adda nasukisokko a mabalin a papanan. Ti JOTAY RESORT nga adda laeng sadiay Sta. Ana Cagayan. Agur-uray daytoy a disso tapno matakkuatan dagiti turista. Sige umaydak man ketdi kadduaen ta intay aglinglingay.



Kadagiti mayat nga agbakasion ket mabalinyo a bisitaen ti website da tapno makiuman iti dadduma pay a detalye: http://www.jotayresort.com.


Prose 85 - Nanangko! Nanangko!

Nanangko! Nanangko! Apay a kasta ti langam?
Napananen dagiti isem dita rupam?
Ayannan dagiti kayo a sarrukodmo no kasta a matutudo?
Ti saklulo dagiti ayug ti kabakiran iti ngariet ken basnot ti allawig,
Ken sarapa dagiti marunrunaw a lasagmo dita surong!
Rinamesda ti dayawmo nanangko ket dida nangitedda,
Kinurimesda dagiti nagunegmo tapno iluam dagiti babatom
Iyulam ti gameng nga indulinmo ken kupkupikopam
Isuda amin Nanangko agtartarigagay a mangbatok
Ti lasbangmo ket inlugeslugesda, sinisipda ti dirom!
Nanangko agsangsangitka kadi?
Ta pinadarada dagiti annakmo idiay dan-aw,
Dagiti impaangotda a sabidong a kumarayam,
A mangbekbekkel iti aangsam ken aangsan ti puli
Dagiti agtatapaw nga abalbalaymo a sinsinan!

Nanangko matimodmo pay kadi?
Malagipmo pay kadi dagiti baresbes ken dissuor
A bumtak iti barukong dagiti bato,
Ti pagtatabbugan dagiti ikan ken udang!
Nanangko malagipmo pay kadi idi maragsakanka?
Ket pinuyotam iti sang-awmo ti ullawko
Inyugedmo ti pigsam iti kapagayan!
Ngem apayen Nanang?

Nanangko! …