Skip to main content

Maika-39 a GUMIL Filipinas Kombension

April 13, 2007 - Kalpasan daydi a pannagdaw-asmi idiay Pinili ket nagdiretsokamin sadiay Currimao, Ilocos Norte tapno agatendar iti maika-39 a kombension ti GUMIL Filipinas.

Manipud junction ti Pinili ket naglugan kami iti bus nga agpa-Laoag, kinunkunak kenni Mang Jovy, "Manong dita met siguro mapukaw ditoy ania?" ignorante-ak ta damok a talaga ti agpa-Currimao, ken no ania a talaga ti nasao nga ili, ta kasla ar-arapaapek a maysa daytoy a Boracay ti Norte, jackpot kunkunak iti panunotko ta bassit laeng ti gastos ngem world class a beach ti mapan pakailumluman dagitoy mawaw a dapanko.

Nagdissaag kami sadiay junction (met laeng) ti Gaang, maysa a bario ti Currimao nga adda iti Maharlika Highway. Hmmm! agat babay ti malang-abko. Agtallo kilometro ngata ti tinaray ti tricycle a nangitulnog kadakami iti sango ti Ernesto Go Megacomplex. Nagtalliawtaliaw kami ta awan met makitami a delegado. Ket segun iti panangibaga ni mang Leo, ti kano pagdagasan dagiti sumangpet a delegado ket iti elementaria nga eskwelaan. Gapu ta kuminnit ti pudot ti init, nagdardaras kami a simrek iti inaladan ti eskwelaan. Adda gayam iti masungad ti naituding a kwarter ti Gumil Metro Manila, maysa nga home economics room (sa?) daytoy. Nalawa daytoy a para kadakami a dua kunkunak ta ti ammok dua kam laeng kenni Mang Jovy a naggapu iti Metro Manila. Ta uray man ket no agchachaka iti uneg. Kompleto iti alikamen, adda bukodna a telebision, kubeta ken pagluttuan (makikitak dagiti kalkaldero, parayok, aklo, kutsara, pinggan, tinidor) no kikbaem ti likod ti kwarto. Adu ti delegado a nasangpetanmi iti uneg ti kwarto, aglalaok ta adda Ilocos Norte, Ilocos Sur, ken Pangasinan. Mayat latta ta adda kaddua a pakikontesan iti urok hehehe.

Insimpamin a dua ti gargaretmi ket gapu ta dikam nakapagpelles wenno nakadigos man laeng, nagtarusanmin ti nagdigosen, nadagaang unay ti panawen. Kalpasan ti no mano laeng a buyat (naibusan ti pangbalnawko) nagsukat kamin ket inawiskon ni Mang Jovy a mapan agrehistro ken tapno makapangan met da taon, mumalemen gayam.

Imbakalko garud ti imatangko iti malikudan ti megacomplex a kunkunada, naa! adayo met gayam ti babay yos!, puro met kakawkawayanan ti makitak a nangbalangan iti buya ti baybay, pati ti lapayagko ket pinagganarko bareng matimudko ti garakgak ti sumarabo a dalluyon, ngem awan met no di immak dagiti kalding. Adayo gayam ti beach a pagparpariag ti Currimao.





Dagiti sumaganad a ladawan ket naala iti maysa a resort a napanmi nagpassiaran. Hmmm mayat koma ti agbakasion ditoy uneg a ngem nangina met. Di a kabaelan ti bulsa.






Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…