Skip to main content

Paoay's Marvelous Heritage

Sakbay daydi panagkarkaratotko a panagawid ket pimmasiarkam biit idiay Paoay tapno sirpaten ti maysa a patawid dagidi Ap-apong tayo para kadatayo ita a kaputotan ken iti sumarsaruno pay (bareng agtalinaed pay), ti Paoay Church. Nakalista daytoy a simbaan iti UNESCO a kas "Tawid iti Sangalubongan".

Kuna tay am-ammo tayo nga Arkitekto a ni Augusto Villalon, maysa a commissioner ti UNESCO..." bigbigbigen daytoy ti sangalubongan a kas maysa kadagiti naidumduma nga ehemplo ti Philippine Architecture manipud iti panawen dagiti kastila,"

Kadduami ti panagpassiar iti dayta a simbaan ni Dr. Jim Domingo, ket inbinsabinsana dagiti materiales a naaramat, ti rigat dagidi nagkakauna a tattao tapno laeng mabangon daytoy, ti korales a no ar-arigem ket kasla lakasa ti kadakkelna (uray pay gayam idi ket daddadaelendan ti baybay hehehe)a naiporma a kasla briks, pinagtapkal-tapkalda babaen ti ap-apog. Mano ngata a dara ti nagtedted, ti umsi ken uyaw a nangngegda, ti basnot a nalak-am ti bagida?

Iti asideg daytoy a simbaan ket isu met ti taeng ti maysa a bannuar ni Apo Valentin Diaz, maysa a pundador ti Katipunan ken membro ti La Liga Filipina. Ngem kasla metten nabaybay-an ti karatulan dayta a disso, gapu ngata iti panaglabas ti panawen ket in-inoten a malipatan ti naitedda a kontribusion para iti panaruk-at tayo iti ima dagiti conquestadores.

Ha! napno ti adal gayam ti ili ti Paoay. Agsubliakto ulit, addanto manen baro a masukisok dita a lugar a saan laeng a dagita.





Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…