Skip to main content

MADE IN CHINA

Saanen a gagangay kadatayo dagiti damag maipapan kadagiti produkto a naggapu idiay Tsina. Dagiti makan (ania man a maipauneg iti tiyan) a nalaokan kadagiti di koma rumbeng a kanen ti tao a kas iti pormalin. Segun iti pannakatakuat ti Bureau of Foods & Drugs (BFAD) uppat kadagiti nasao a produkto a naggapu iti Tsina ket adda laokna a kas. Kas ammo tay met daytoy ket ar-aramaten dagiti agbalbalsamo tapno malapdan ti dagus nga irurupsa ti bangkay ti maysa a tao.

Sipud idi linuktan ti Tsina ti ridawda kadagiti gangganaet a kapitalista ket nagbakuit met aminen dagitoy a napan iti nasao a pagilian tapno sadiay ket mangipatakderda kadagiti plantada. Maysa nga addang a nangpapintas iti ekonomiada ngem pannakalugi met dagiti dadduma a pagilian gapu iti panagserra dagiti paktoria a di makabael iti panangibagsak presio ti Tsina kadagiti partuatda a produkto. Nalaka ti produktoda ta ti maysa a rason nalaka met ti pangpasueldoda kadagiti agtrabtrabaho iti planta. Maysa a banag nga no idiligmo kadagiti dadduma a pagilian a kas iti Filipinas ket pamitluenna ti kinalaka ti aw-awaten dagiti empleyado.

Gangani sa amin a produkto ita nga agrarai-ra kadagiti merkado ket partuat sadiay China. Naminpinsan a talaga a sinakupda ti lubong babaen kadagiti produktoda a di mapagtalkan ken di garantisado nga agbayag nga usaren.

Manipud kadagiti bado a maisuot ginabsuon ti idadatengna kadagiti pagtagilakuan mpabangketa man wenno kadagiti mall, dagitoy a naglaka a mabiryat wenno mamitlo laeng nga isuot ken lab-an ken agkupas a dagus wenno agyatyat.

Dagitay sapatos nga ilaklako dagiti Muslim iti bargain-an, kaing-ingas dagiti adda naganna a produkto. Kunam no nakajakpatka ta naglaka a talaga ngem nungka. Agbabawika la ketdi ket tagisayangemto tay kuartam nga ingatangmo ta kalpasan a nausarmo a pang-arabas ket nalkabton piman tay dapanna wenno agkublakublangton ti kulorna.

Payong a tigsisingkwenta nga inton ukradem ket matastas dagiti dait iti paragpagna, dagiti brief wenno panty nga aglukaylukay ti garterna, bateria nga uppat ti lima pisos ngem agrarrarek tay piman a radio wenno agandap-andap tay plaslait, dagiti martilio nga no impukpokmo ket matukkol tay ulona. Natangtangken payen tay lansa ngem tay martilio.

Ken dagitay mangmangan iti koriente nga aplayanses tayo iti balay. Electric Fan a gumilgil-ayab ti motorna, dagiti kuno Compact Fluorescent a bumbilia a no naminsangapulo laeng nga inswitchmo ket dinton gumana, wenno dagitay bumbilya a tumayab dagiti sarmingna ta kasla paltog a bumtak, bumaniit a hair dryer, TV a mapuoran ti picture tube na. Dagiti chandelier nga agloose dagiti parpartesna wenno aglati a dagus. Wenno matnag lattan a di ammo ti gapgapuna.

Electronic Gadget a kas iti selpon a no i-chargemo ket sumged, DVD a diam ammo no ania ti gapuna no apay a di gumanan. Digital Camera a di maisuro ti direksion ti pokusna.

Uray pay tagitay motorsiklo, agporpordios dagitay nakagatang gapu ta agkakanayon iti panagpatarimaanda iti nagatangda a yunit.

Pati dagitay agasda a di maawatan dagiti naisurat, dagitay awan ti etiketana no sinno ti akinpartuat a kompania. Paggaayat ni Filipino ti agisperimento ket padasenna dagitoy, iti kamaudiananna imbes nga adda iyedna panagbalbaliw iti salun-atna ngem ketdi disgrasia ti pagpasaranna.

Ket ita adda manen baro a produkto a natakuatanda a palpak ti pannakaaramidna. Dagitoy tay ay-ayam a pang-ubbing nga ipaspasubli ti Fisherprice manipud kadagiti nagatang. Adda kano “lead” na ti inusarda a pinangpintura kadagitoy. Maysa a kemikal a makapababa iti IQ dagiti ubbing ken no maminsan pay agbalin pay daytoy a puon iti pannakatayda.

Malagipko la ketdi dagitay makmakan a dabiana idi ubingak, dagitay ay-ayam a diretso a naipisok kadagiti bungon ti sitseria. Angot plastik pay ketdi no luktam ket santo mulmulan no adda dagitay maregmeg a naimilkat kadagiti ay-ayam. Adda met tatakna idi dagita a Made in China.

Ken ti naka-am-amak, dagitay pasurot iti Jollibee ken McDonald nga ay-ayam, amin dagita ket partuat ti China. Ditay ammo no natalged met laeng dagita nga ay-ayamen dagiti ubbing.

Gapu kadagitoy nga insidente ket sapay ta agnakemen ni Filipino ket ammona nga ayaten ti bukod a partuat ni padana a Filipino. Pagan-anno tay garud ti nalaka a produkto nga awan met ti kalidadna ken irubona pay ti biag tayo wenno agresulta iti nakarkaro a pasamak a pagbabawyan tayo. Iti sabali a bangir, dagitoy a partuat ti China ket makuna tayo a basura ta dida met agbayag, ditay met mabalin a tarimaanen ta awan ti partes a magatang iti lokal a merkado. Naynayunan tay laeng ti problema ti lubong a kas iti basura.

Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…