Skip to main content

POR (poor) DELICADEZA

Awan siguron ti kasasam-itan a makuna a galad koma ti maysa a politico/tao a mabalinna nga ibinglay, ipatawid wenno ipakita a modelo para iti padana a pinarsua no di ti delicadeza. Daytoy ti pinakarurog ti kararua ti tao tapno maadaan ti panagbain iti bagina a kas tao, iti rupa ti kapapadana ken nangnangruna iti imatang ti Dios.

Insurona tayo dagiti nagannak tayo kadagiti adal nga usaren tayo iti panagdakkel tayo. Ti sangapulo a bilin ti Apo ti kangrunaan kadagitoy. Ania man a malabsing kadagitoy a linteg ket maysa a basol a mortal para Kenkuana. Basol a pagdusaan tayo iti masakbayan, ditoy man daga wenno iti langit.

Iti panagtakaw ket maysa kadagita. Bassit man wenno dakkel. Basta panangala iti banag nga awan permiso ti maysa/kaadduan ket makuna a panagtakaw. Panagtakaw nga agtultuloy agingga a di mapnek wenno tay kunada a kinagamrud, kinabuakaw, kinabuaya. (Imbag pay ti buaya, no mabsog ket maturog.)

Nagbalin siguron a paset ti gobierno tayo ti panagtakaw dagiti politico iti pondo a naggapu kadagiti ling-et, dara ken lua dagiti tao. Pondo a naur-or tapno koma maibinglay iti sapasap ket mapagnumaran para iti panaglupos iti biag ti simple a tao a mangan laeng iti maminsan iti unos ti nga aldaw.

Iti laksid ti kastoy nga estado dagiti marigrigat a kakaasi nga agkarkaramut tapno laeng makalung-aw iti dangadang ti agos ti biag, adu pay laeng dagiti dursok a politico a di man laeng agkintayeg a manggamrud kadagitoy a pondo. Laklakaenda man laeng nga ibulsa ti kuarta a dida met nagrigrigatan. Pagbibingayan ti sumagmamano laeng a tao.

Nasakit nga awaten ngem pudno a talaga nga awanen ti namnama ti Filipinas tapno makaakkal iti nakailubnakanna ita. Manon a politico ti nangikari iti Gloria ngem no koma adda Gloria a talaga para itoy a daga apay nga agingga ita di pay nasapulan. Naunday unayen. Manon a politico ti naglabas? Sumarem! Siguro makulkol laeng ti utekmo. Wen agpapadada laeng. Agpapadada a nagtagilanga nga anghel. Agpapada nga adda kinasam-it iti dilada.

Umad-adu dagitoy a politico a kasla ruot iti bangkag ti maysa a mannalon. Narigat a paksiaten ta saanda laeng a nakaramut iti maymaysa a disso ngem ketdi adda subbual, sagibsibda, kimmarayamen dagitoy iti agduduma a paset ti bangkag. Saan nga umdas a lamunan laeng dagitoy no ketdi paagisan ida wenno araduen tapno pag-uten, alut-oten dagiti ramotda santo puoran.

Adda ngata talinaay iti panunot dagitoy a politico? Makaturogda pay ngata iti tunggal rabii a kamkamaten ida ti konsensiada (no adda pay natda bilang)? No ti kuarta nga ipakanda kadagiti annakda/kapamilia/kabagian ket naggapu iti kinakunniber.

Kasano nga ipalawag kadagiti anakda no isudan ti agdamag.
"Mama/Papa inaramidmo kadi dayta?"
"Agpayso kadi a nagtakawka? Agsasaoka kadi iti pudno wenno pampandagam ti kinapudno tapno di laeng maibutaktak?"

Nasaksakit siguro no ti anakda ti makapaneknek iti pudno. No isuda nga iyud-idoloda ket maysa a mannanakaw. No ti killo nga aramidda ket nagbalinen a nalinteg iti imatangda.

Aminsan a projecto ti gobierno ket adda kasinginna a kinakunniber. Projecto a napunduan iti utang a naggapu iti sabali a pagilian.

No laeng koma maysa nga agas ti konsensia, maiyun-una nga ipreskribahan dagitoy a politico tapno maagasan ti sakitda. Adda generic a naganna a delicadeza. Sakit a kinamannanakaw, kinamanangulbod. Manamnama la ketdi nga umimbagen ti Filipinas a masaksakit sipud pay idi panawen dagiti Kastila a nangipatawid kadagitoy kadatayo ita.

(Apo kaasian na kami kadi, aya!)
Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…