Skip to main content

Payong

http://www.photographytips.com.au

Ti perdi a payong, impisokna iti basuraan. Awan serbinan, dinanton mapagnumaran pay…

Sarita ni Jake F. Ilac

“I am looking for a Philippine distributor, Rey,” nairut ti panangpetpet ti Insik iti dakulapko kalpasan ti panangkitana iti inyawatko a business card a nakailanadan ti trabahok ken ti kompania a pagpapaayak. Kinitak met ti tarheta nga inyawatna kaniak itay: Mr. Carl Choong, CEO. Kas nakalanad iti tarhetana, maysan daytoy a Malaysian ket addaan iti opisina sadiay Kuala Lumpur ngem adda sadiay Shenzhen, China ti plantana nga agar-aramid kadagiti light emitting diode wenno LED a silaw— bombilia a basbassit ti konsumona a koriente no idilig iti fluorescent.
“Give me until tomorrow. I will first address your concern to my boss. I can’t decide now; I’m not the owner of the company,” kinunak sa linukayak dagiti dakulapna nga immibbet met a dagus.
“Saan a ti boss-mo ti kayatko a maka-partner, sika!”
Naklaatak iti imbagana. Ania ngata ti naknakan daytoy a singkit ta siak pay ti lokuenna? Gapu ngata ta kuttongiak ken pangngisiten? Ti la babbabawik nga immasideg iti booth-na.
Tinawen nga agat-atendarak iti Worldbex iti World Trade Center iti Pasay City tapno makitak dagiti baro a partuat ti teknolohia ket maadalko para iti trabahok a kas maysa a project coordinator iti pagaramidan dagiti muebles. Maysa daytoy nga exhibit dagiti kompania iti sangalubongan nga agar-aramid kadagiti produkto para iti kontruksion, manipud ruar agingga iti finishing iti uneg. Ita laeng a makasangok daytoy a kompania a damonan sa ti nakipartisipar.
“Awan dakkel a kuartak a mabalinko nga ipuonan, Sir!” inisemak.
“No, you don’t have to worry about the capital. I am willing to lend you a stock… pay me later. With you, we can penetrate the Philippine market.” Insuksokna ti tarhetak nga insukatko iti tarhetana iti bolsa ti polona a puraw.
Imbaw-ingko ti imatangko kadagiti silaw a nakadispley iti booth-na. Makasisirap dagiti silaw, ngem aglallalo ti diaya ti kasangsangok. Ngem pampanunotek: amangan met no miembro daytoy ti Hong Kong Triad ket siak pay ti kayatna nga ipasungalngal ditoy Filipinas tapno nalaklaka ti panagiserrekda kadagiti kontrabando.
“Pakaammuanka iti las-ud ti dua nga aldaw, Sir,” nakialamanoak kas pagpakadak. Tinapikna ti abagak. Timmalikudakon ket simrekak iti sabali pay a booth iti isu met laeng a pasilio.

MAKARKARATTOTAK. Nagtagipanes ti tangatang ket kasla iti ania man a kanito, ibayakabakna. Numona ta Huebes ita ket adda masapa a mitingko ken ni Engr. Bayola a Project Manager ti Hotel Intercontinental Manila. Pimmalpak ngamin ti delivery dagiti muebles a mausar iti panaglukatda kalpasan ti tallo bulan a renobasion ti lima a kadsaaran ti hotel. Siak ti nakaala iti kontrata.
Mangrugrugin ti tanakitik ti tudo iti galba idi umulogak manipud iti maikadua a kadsaaran ti up-upaanmi nga apartment iti Pembo, Makati. Diakon nagaw-at ti nakasaluket a payong iti likudan ti ridaw ti salas ngem inkamakam nga impukkaw ni baket a pinanawak a mangub-ubba iti adda anem-emna nga anakmi. Aramid dagiti tumutulad a Pinoy ti payong, ginatangko idiay Divisoria iti naminsan a pannakaisar-ongko tapno adda sallukobko.
Timmarayak iti pilaan dagiti traysikel nga agbiahe iti highway a pagurayan iti bus. Apagisu nga adda pay maysa a pasahero a kurangna.
Katugtugawko iti bus idi maibuyat ti lua ti langit.
Kinitak ti relok apaman a nakadanonak iti ridaw ti opisina ni Engr. Bayola. Menos dies para alas nuebe. Nasapaak pay iti sangapulo a minuto iti naituding nga oras ti miting.
Nagtoktokak. Pinastreknak ti sekretaria a nakawakray ti nadam-eg a buokna. Nakaisem a nangwada iti ridaw apaman a naiseniasna ti panangibatik iti payong nga agtedtedted iti sirok ti palmera a nakamasetera iti abay ti de-sarming a ridaw. Nalam-ek iti ruar ngem lallalo a nalamlamiis ti simmabat kaniak a pug-aw ti aircon.
“Kanina pa nag-aantay si boss,” kinuna ti sekretaria. In-dial daytoy ti intercom. Kalpasanna, inseniasna ti iseserrekko. Nagyamanak sa kiniddayak ket uray la nabingat ti iisemanna.
Naipasabat kaniak ti nakarupanget a butit a Project Manager. Kasla plinanada ti pison ti mabilbilang a buokna, nakadidillaw ti bisngayna ta bimmallasiw iti kanawan ti akinkanigid a buokna. Imbag ta medio nakuntirad ti agongna ta di ket koma kumias ti napuskol nga anteohosna. Sarsarapaen dagiti dakulapna ti timidna. Agporpordios ti riknak. Kasla pusaak a kumukot iti suli gapu iti lam-ek.
“Have a sit, Mister Vitug,” nabangag ti boses ni Engr. Bayola. Kasla gurruod. Napatilmonak ta nadlawko a dagus ti pudotna. Dati, no agsasaokami, ti naganko ti baliksenna, saan a ti apeliedok. Nailansa dagiti mata daytoy iti polder nga iggemko. Inyawatko daytoy nga arintukiaden ti riknak. Sigurado, dinan patien ti ania man a nakasurat iti daytoy. No manon nga status report ti nai-fax kadakuada ngem awan ti natungpal. Idi kalman, isu ti timmawag. Kayatnakami kano a kasarita iti boss-ko iti opisina, a kabsat met laeng ti big boss-mi iti paktoria sadiay Cavite.
“Sir, pirmado na ‘yan ng aking boss sa opisina,” Pinangpakalmak iti riknak ta mangrugrugiakon nga agtigerger. Kasla agsullat ti karabukobko. Namagaan ket tinilmonko ti katayko bareng mabasa bassit.
“Hindi ba dapat kasama siya sa ating miting? Siya na nga itong nakausap ko kahapon at umoo siya. Parang walang bayag ang boss mo, takot ba siya?” mangrugin ti daranudor ti boses daytoy.
“Adda kano emergency miting-na, siak ti pinaunana, Sir. Hahabol na lang daw po siya.” Daytoy ti kinuna ti boss-ko idi malem sakbay a nagawidak. Pinennekna pay kaniak no ania a talaga ti oras ti miting.
“Bueno, Mister Vitug. Gapu ta sika laeng ti immay, sikanto ti mangidanon iti nalaing a boss-mo iti nagsaritaanta...” natangken latta ti tonadana. “Nagpakaasi ti kompaniayo nga ikkandakayo iti dua a lawas a pawayway gapu iti problema a dakayo met laeng ti akin-aramid…”
Nakaul-ulimekak a nakakita lattan ken ni Engr. Bayola a mangisalsalaysay kadagiti napasamak iti orderda.
Saan a dagiti naaprobaran a sampol ti naideliber a sopa idi napalabas a bulan. Dida inawat ta saan kano nga isu ti orderda. Pasukatanda. Limmabas ti makabulan ngem awan pay naisukat.
“Dikay’ man laeng timmawag tapno mapakaammuandakami. No diak timmawag idi kalman, mayaleng-aleng koma manen. Gapu ta diyo natungpal ti kariyo, mapilitanak a mangipataw iti liquidational damages a maysa a porsiento iti sangapulo a porsiento iti inaldaw a delay-yo.” Iruarna iti drawerna ti kopia ti kontrata ti otel ken ti kompaniami.
“Dakkel ti mapukawmi no kasta ti desisionyo, Sir,” impapainayadko a kinuna.
“Ammoyo met dayta a probision ti kontrata ngem dikay’ nagsakbay. Dakdakkel ti pukaw ti otel gapu kadakayo. Imbes a gumangganaren, saan gapu kadakayo. Nalakaak laeng a kasarsarita ngem no aglablabes met ti kasasaok, mas estriktoak ngem iti dadduma.”
Diakon maiperreng dagiti matak ken ni Engr. Bayola.
“Uray maysa laengen a gundaway, Sir. Siakton ti kagurayo no diak matungpal.”
“Gapu kenka, nagtalekkami iti kompaniayo iti laksid dagiti sayangguseng iti industria maipapan iti agsusuek a kalidad ti serbisioyo. Ngem iti daytoy a napasamak, kasla pinasingkedanyo laeng no ania a klase ti kompaniayo!”
Diakon masbaalan ti bain a marikriknak. No koma yeloak, itay pay a natunawak. Idi agangay, intupak ni Engr. Bayola ti folder nga inyawatko iti de-sarming a lamisaanna.
“Diak kasapulan daytoy a papeles, Rey. Uray siak, nasermonanen ti General Manager ti otel. Pati ti posisionko, agngangabit ita. Ikkannak iti depinido nga aldaw no kaano a maidelibermo dagiti muebles.”
“Early next week, Sir. Tutokak ti pannakaaramid dagiti orderyo. Awagankanto no Lunes.” Siakon ti nangeddeng. Kas nakalanad iti schedule of deliveries, dua a lawas pay manipud ita kas inted ti planta.
“Daytoy a saritaan ket iti nagbaetanta laengen. Diakon kayat a kasarita dagiti amom,” limmamuyot met laeng ti boses ni Engr. Bayola.
Maawatak ti inaramidna. Kas met kaniak isuna a napiting.
“Siakton ti makaammo kenka, Sir, uray awanen ti komisionko iti daytoy a project ta corporate account kano. Intanto agpamasahe no malpas ti delivery. Pangikkat iti stress.”
“Ania, awan ti komisionmo?” pudno nga adda siddaaw a naganninaw iti rupa ni Engr. Bayola. “Ket no sika ti kasasaok. Nagsuitiken dagita nga amom?”
“Kasta ti pagannurotanda, Sir.”
“Salsallukobam ida, sika ti agsarsarapa para iti awan? Dika pay la sumapol iti sabali.”
Immisemak iti imbagana. Ngem naalsem ti kaunggak. Agsikaw payen ti tianko. Diak gayam nakakammet man laeng itay iti panagdardarasko.
Binitbitko met laeng ti payong apaman a nakaruarak iti opisina ni Engr. Bayola. Namagaanen ti nabasa itay a lupot a naikalupkop kadagiti paragpagna.
Agragrag-o dagiti bulong ti bua a naitaratar a naimula iti pagnaan a rummuar iti otel. Madama pay laeng a mangdaydayas ti langit a sagpaminsan met a pasurotan ti angin. Awan met ti inwaragawag ti PAG-ASA idi rabii nga adda bagyo a dumteng ita nga aldaw.
Nagdesisionak a mapan pay laeng iti opisinami iti Pasay Road a di unayen adayo iti otel, ta malpas pangngaldaw pay ti sumaruno a mitingko iti sabali a kliente. Bareng addan ti boss-ko ket makasaritak.
Addaak iti tengnga ti kalsada a bumallasiw iti Glorietta idi agangin iti napigsa. Naipullagis ti paragpag ti payong nga iggemko. Nagrasin. Nabasan ti puraw a barongko. Inkapilitan a nagtarayak a napan naglinong iti igid ti maysa a pasdek nga iggemko ti perdi a payong.
“Ne, ania ti napasamaken kenka?” ti boss-ko, a kagiddanko met laeng a sumrek iti showroom-mi. Kaiparparadana ti Honda CRV a luganna iti paradaan. Ammona la ngaruden a kaslaak la nakutoran a kakok, agindadamag pay laeng.
Impakitak ti bitbitko a payong. Manutsutil ti katawana. Induronko ti ridaw tapno makastrek daytoy. Dandani la di lumbot iti kagudua ti ridaw gapu iti kadakkel ti bagina. Puro a Kastila daytoy ngem ditoyen Filipinas a nayanak ken dimmakkel.
“Umaykanto idiay kuartok ta pagpatanganta ti napasamak iti mitingmo. Diakon nakakamakam ta dimmagasak iti maysa a kinaeskuelak idiay Ateneo ket nagkapekami bassit.”
Puonayen ta inun-unana pay ti nakiinnestoria ngem ti mangkadua koma kaniak nga agpalawag iti inaramidda a problema.
Nagtarusak iti cubicle-ko. Impasirokko ti payong iti desk-ko. Inuksobko ti barongko; sa indeppedeppelko iti nabasa a buokko ti paniok. Naimbag ta di pinalamiis la ti tudo ti akin-uneg a puraw a t-shirt-ko ta diak ket koman nakauksob nga agtrabaho. Sinangok dagiti papeles a diak nairingpas idi kalman. Linuktak ti kompiuter, nagbasaak kadagiti e-mail. Adda naggapu ken ni Mr. Choong. Damdamagenna no nakapagdesisionakon. Dua a bulan gayamen ti napalabas manipud idi tinawagak a diak kayat ti idardariragna a mangbangonak iti bukodko a negosio. Ita laengen a maysaak la nga empleado ket agaarimutongen dagiti problema a sangsanguek, di lallalon inton kukuakon ti kompania a maneharek?

NAKADUMOG ti boss-ko a manguk-ukag iti maysa a magazine dagiti imported a muebles idi sumrekak iti kuartona. Diakon nagtoktok pay ta nagpakadaak babaen ti intercom no mabalinen a kasao daytoy. Nagtugawak iti maysa a tugaw iti sanguanan ti lamisaanna.
“O, ania, komusta ti mitingyo ken Engr. Bayola?” inamadna ngem nakaturong latta ti imatangna iti basbasaenna.
“Sapsapulennakayo, Sir, ta dakayo kano ti kasaona. Makapungtot ‘garud iti diyo idadar-ay.”
Kinitanak. Intangepna ti magasin.
“No ditay’ kano makapagdeliber iti daytoy a lawas, Sir, ipatawda kanon ti multa a kas nakalanad iti kontrata a pinirmaantayo,” kinunak bareng mapakigtotan met ta di la siak ti agdandanag.
Intupak ketti magasin sa kinugtaranna ti lamisaan. Uray la limmagto ti pusok. Nagbukirad dagiti agongna a lalo a nangipakita kadagiti pumurawen a buok iti unegna.
“Sika ti nagpirma, saan a siak!”
“Ngem adda bendisionyo, Sir.”
“Basta haan a mabalin ti ibagbagana. Diak agideliber agingga nga awan ti full payment-da.”
Dandani la diak napengdan ti sanaltekko. Basolko manen!
Sige, agpungtotka, kunkunak laengen iti unegko. Haan a siak ti maatake no kas pagarigan.
Timmakder ti boss-ko; nagbannikes.Nagbannikes. Kasla nabannogan la unay. Linuktanna ti mini-bar iti sikigan ti lamisaanna ket nangiruar iti nakabotelia iti plastik a danum. Naminsan laeng a linidokna daytoy.
“Tawagam man ‘diay simmangkamaysa a tungngang a Production Manager. Diak kayat a kasaritan. Innak idiay planta ita met laeng.” Rimmuaren. Panawannakon. Pinanalbaagna ti ridaw. Uray la nagallangogan ket naplengak. Kinamakamko iti ruar ti showroom ngem nagtarengtengen a rimmuar. Nakakita kaniak dagiti tallo a sales personnel ti showroom. ‘Imbag laengen ta awan pay kliente. Naibabainak koma manen.
“Ba’t anong nangyari do’n?” kinuna ti maysa kaniak. Sa nagiinnarasaasda.
Dagiti tsismosa… dayta ti di yaasensuan ti pagilian ket, nairidisko ti panunotko.
Nagsubliak met laeng iti cubicle-ko. Nagtarusak ti nangawag ken ni Mr. Mercado, ti Production Manager ti planta.
“Dika kadi mapnek iti palawag nga impatulodko kenka?” sarkatisko ti bosesna a simmungbat.
“I’m trying to save the name of this company, Mister Mercado,” diakon nagawidan ti bosesko. Agsisimparaten ti pampanunotek. Nairutak ti panangpetpet iti auditibo.
“Ammok, isu ngarud a nagaramidak iti schedule of delivery!”
“Namin-anon daydiay? Di met maikaliman?”
Saan a makasungbat ti kasasaok iti bangir a linia. Naikaranukonko iti abut nga isuna met laeng ti akin-aramid.
“Ar-aramidek ti akemko, aramidenyo koma met ti akemyo. Siak ti umuna a pagdas-alan ti ania man a pagbiddutan daytoy a kompania.” Indissokon ti auditibo. Kasla bumtakak iti rurodko. Inkidemko bareng mainanaan ti panunotko.
Napamulagatak ta nagkuyegyeg ti bolsa ti pantalonko a sinaruno ti tokar. Tumawtawag ni baket.
“Lakay, ni Junjun adda ditoy ospital. Intarayko ta agkombulsion,” mariknak ti danag iti boses ni baket. Imbagana ti nangitarayanna nga ospital.
“Adda pay mitingko a maysa no madamdama. Umayakto kalpasan daytoy.” Madanagannak met. Agkarasakit ti anakmi. Maikadua daytoy a putotko. Natay iti pulmonia ti inaunaan.
“Aniaka metten, emergency daytoy,” nagsakuntip a makaib-ibit ni baket. “Biag ti anakmo ti nakataya, ag-short-time-kan, a!”
“Saan a mabalin, ammom met a siak laeng ti pangnamnamaanda ditoy. Agdiretsoak ditan no malpas daytoy maudi a mitingko.”
“Basolmo no adda mapasamak ken ni Junjun!” Pinatayen ni baket ti selponna.
Ania itan ti aramidek?
Namagaanen ti kalsada idi rummuarak iti pasdek ti opisinami. Simmaranta ti bulong dagiti akasia iti igid ti kalsada a binugguan ti bayakabak. Nawaknitan manen ti rupa ti langit ket sumirsiripen ti init iti apaglabes ti lulonak. Tinaluntonko ti ungto ti Pasay Road a rummuar iti EDSA tapno aglugannak iti bus a mapan iti Ortigas.

KASLA kinamatnak ti sangapangen a kabalio idi baddekak ti maudi a pangal ti sementado nga agdan nga agturong iti maikalima a kadsaaran ti uppat a pulo a kadsaaran a condominium a maipatpatakder iti likudan ti SM Megamall a ‘yan ti conference room a pakaangayan ti pre-bid miting. Uray la napauyekak. Sumron sa manen ti angkitko. Diaske ket ngamin ti operator ti crane ta naginbubulsek. Uray no nakitanak a mangpaypayapay kenkuana a makigiddannak kenkuana ngem nginirsiannak laeng. Kinaykayatna a kinagiddan dagiti dungrit a pala ken karitela. Awan ti naaramidak no di immuliak iti agdan.
“As if you’re not interested with this project, Mister…? I am almost done with my presentation!” insita kaniak ti nakatugaw iti tengnga ti lamisaan. Iggemna ti laser pointer a nakaturong iti puraw a board iti sikiganna. Madama gayamen ti powerpoint presentation a kas pangyam-ammoda iti nasao a proyekto. Napakigtotanak. Nakaturong met kaniak ti imatang dagiti nakatugaw a nanglawlaw iti lamisaan.
“Mister Vitug, Sir. Agpadispensarak ta naladawak. Kasla parkingan ngamin ti EDSA.” Napanak nagtugaw iti bakante a plastik a puraw a tugaw. Kinaabayko ti maysa a kabalubalko iti bidding. Daytoy ti kanayon a kagiddan ken pakigidgiddanak a pakiluganan. Dati, awan luganna ngem inikkan ti kompaniada iti service-na idi agbayag. Kiniddayak a kas pangkablaawko kenkuana. Sinubadannak met.
“Ket inlusotmo koman, a, kadagiti dadduma a kalye ti kotsem tapno dika a naladaw,” kinuna manen ti nakaiggem iti laser.
“Nagluganak laeng iti bus, Sir!” kinudkodko ti teltelko.
“Ania? No nagbaknang ti kompaniayo, didaka man laeng maikkan ‘ti serbismo?” nagkakatawa dagiti dadduma a bidder. Nasaktan ti riknak. Kasla natungpaak. Ngem agpayso, iti pito a tawenko iti kompaniami, didak man laeng inikkan uray koma aglatlati a bulok a lugan a mabalinen nga itapuak iti Pasig River.
Inyawis ti kaabayko a makikaluganak kenkuana idi malpas ti miting. Mapan kano sadiay Makati. Ngem nagkedkedak. Inrasonko a sabali ti pagnaak ken adda pay emergency a papanak. Ngem kinapudnona, maasianak unayen iti bagik.

GINUNGGONKO ti abaga ni baket a nakatugaw a nakadumog iti sikigan ti katre ti anakmi kalpasan a maidissok ti ginatangko a naiselopin a prutas. Nailibayna siguro ti napalaus a bannogna. Dina payen nadlaw ti iseserrekko. Nakakidem met ni Junjun. Nakabitan daytoy iti suero. Inarikapko ti mugingna. Kuminnit iti dakulapko ti sagabasabna.
“’Bag ta addakan,” inyangad ni baket ti rupana kaniak. Kasungani itan ti bosesna itay kasasaok, naalumamay itan. Rinakusnak. Agsaibbeken. Inawidko ti abagana.
“Dika agsangit, a,” inyandingayko. Pinatakderko. “Dakes a sangitan ti matmaturog.”
“Basolmo...” naalumamay ti timekna. “Ammom met a sika laeng ti pagsangsanggirak ngem un-unaem pay ketdin ti trabahom.” Inibbatannak sa napan timmamdag iti tawa. Maitabonen ti init iti linged dagiti natatayag a pasdek. Ti bimmalitok nga anaraarna laengen a sumrek iti kuarto iti maikadua a kadsaaran daytoy nga ospital ti sumrek iti ayanmi.
“Ulitek kadi manen ti palawagko kenka?” kinunak.
Saan a simmungbat ni baket. Napanak iti likudanna. Winadaak met ti kortina ket timmamdagak met.
“Kita’m dayta kayo, Lakay,” intudona ti nabaked a kayo ti narra iti batog ti tawa. Napuskol dagiti bulong daytoy a nangkalukop kadagiti sangana. Tumanagari met dagiti billit a sumekseseksek kadagiti bulong. “Sika dayta iti biagmi nga agina, dakami met dagiti billit nga agapon.” Tinaliawnak sa ginuyodna ti imak ket impairakusna iti siketna. “Sika ti taparmi iti pudot nga aggapu iti init tapno dikami a makset, sika ti imengmi iti tiempo ti nepnep...”
Naikulengnak. Ngem idi agangay inagkak daytoy.
“’Pang, ‘dakan?”
Inarayatmi a dagus ti anakmi a nakakidem ta kayatna ti bumangon. Kasla awan ti sakitna no ar-arigen. Inubbak daytoy ket dandani natuang ti nakaibitinan ti suerona.
“Daytoy, ‘ne, pasarabok kenka.” Linuktak ti selopin a naglaon iti prutas nga imparabawko itay iti lamiseta. Inruarko ti maysa a nalabbasit a mansanas.
“Agpasiartayo pay no bigat, a,” inyumbi ni Junjun.
Naikulengak. Wen, nabayag gayamen daydi naudi a panagpasiarmi. Dandanin san makatawen. Isu met laeng a dakkelen ti pasugnod ni baket.
“Wen. Basta nalaingkanton no bigat.” Naunaannak ni baket a simmungbat.
Kimmayakay ti anakmi. Kayatna ti agpaidisso iti katre. Naglagtolagto daytoy nga agpalpalakpak. Inanawa ni baket ta nakakabit pay ti suerona.
Naalay-ayan ti dagsen ti barukongko.
Madamdama pay, naiburuang ti ridaw ket simrek ti maysa a lalaki a doktor.
“Mukhang magaling na, a! Mabalinmon ti rummuar met laeng no bigat no kasta,” immisem ti doktor a nangkita iti anakko.
“Yehey! Makakapamasyal na kami ng mama at papa!” pinagakub pay ni Junjun dagiti dakulapna a kasla agkararag.
“Ania kadi ti sakitna, Dok?” inamadko.
“Panateng laeng, Mister. Gagangay kadagitoy a panawen nga agbalibaliw ti tiempo.”
Nangtungtung-ednak.
“Yaramidak iti rekomendasion tapno mairuaryo no bigat. Ipatomaryo laeng dagiti agas nga iresetak.”
Idi makatallikud ti doktor, immawagak ti opisina tapno ipakammok nga aglanganak no bigat, total Biernes metten.

LUNES. Agbalbalayen dagiti ulep iti depaarna ti abagatan. Kasla didan kabaelan ti dagsen ti saksaklotenda a pigsa ket iti ania man nga oras bumuyat manen. Numona ta awanen payongko. Naimbag laengen ta nangliway a nagtudo iti panagpasiarmi idi Sabado. Ita, naurnongan manen.
Apagunegko iti opisinami, agkakamakamen ti tinukel ti tudo a maipasag iti kalsada. Ti dakesna ita no adda mitingko. Sigurado a maslepak.
Diak pay naidisdisso ti patongko iti tugaw, simumungad met ti boss-ko. Siniripnak iti cubicle.
“Sunod ka sa opisina ko!” kasla gurruod manen ti timekna.
Ngem saanak a nagtungpal a dagus. Naglukatak ketdi iti e-mail ta diak nalukatan daytoy iti Biernes ta diak simrek. Kas iti sigud, adda manen ti surat a naggapu iti Insik a mangsingsinga kaniak. Diak linuktan. Sinapulko ti bolpenko ngem diak makita ta natnag gayam iti suelo. Pinidutko daytoy ngem ti payong a perdi ti nakailansaan dagiti matak. Nalipatak gayam nga impisok iti basuraan.
Nangpigisak iti papel ta isu ti pangisuratak iti ania man nga ipaaramid manen ti boss-ko.
“Iserram dayta ridaw!” immandarna.
“Apay met nga inapam ti Production Manager-tayo? Gapu iti inaramidmo, nagsinnungbatkami iti kabsatko,” kasla makarba iti barukong ti pigsa ti timek daytoy. Pinagpagna ti lamisaanna babaen dagiti dua a dakulapna.
Kunak man no adda turedna a mangapa iti kabsatna? Sumangkautro met nga ulbod daydiay a Mr. Mercado.
“Diak inapa, Sir. Imbagak laeng ti pagtaktakderak, ti pagtaktakderantayo. No kasano a mapabpabainantayo gapu iti aramidda.”
“Imbagam kano nga awan serserbina a kas pangulo iti paktoria… Ket ammom kadi a pinagpilidak iti nagbaetanyo a dua?”
Diakon inammo ti desisionna. Timmallikudakon ta maasianak iti bagik. Iti baet dagiti amin a sakripisiok iti daytoy a kompania, kastoy pay ti maganabko? Dinak met gayam mairupir ti boss-ko.
Inurnosko dagiti babassit a gargaretko iti lamisaanko, agraman ti ladawan dagiti aginak. Impisokko iti karton. Subliakto inton umayko alaen ti sertipiko ti panagtrabahok. Dinalusak ti rabaw ti lamisaan agraman ti sirok. Ti perdi a payong, impisokko iti basuraan. Awan serbinan, diakton mapagnumaran pay. Nagaramidak iti resignation letter ket pinirmaak. Sa binasak dagiti e-mail a diak nabasa itay. Naudi a linukatak ti e-mail ti Insik. Umay kano manen bumisita inton umay a lawas— iti maudi a gundaway— ket kayatna a maammuan ti desisionko. Sinungbatak. Imbagak nga agkitakamto.
Iti iruruarko, nasabatko ti delivery a naggapu iti paktoria. Uray la dua a lugan.
“Dala na po namin lahat ang delivery para sa Intercontinetal Hotel,” kinuna ti pahinante kaniak idi makitanak a rummuar.
“Ipagawa niyo sa loob ang mga papeles niyan at uuwi na ako!” insungbatko.
Agtudtudo pay laeng. Ngem sinarukusokkon ket diakon timmaliaw pay. Total, ita laengen a mabasaak. –O

UPDATE: Basaen ti review ni Apo Jaime  M Agpalo ditoy.


Maika-3 a Gunggona/ Salip iti Sarita/ Maika-3 a Premio Reynaldo A. Duque/ Esponsor: Teresita R. Duque
(Naipablaak iti Bannawag Disiembre 13, 2010)

Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…