Paliiw iti Pelikula nga Iliw



Numanpay diak naatendaran ti orihinal a pannakaipabuya ti ILIW (Nostalgia) a pelikula nga indirehe ni Bona Fajardo iti 11th Cinemanila Digital Lokal Competition iti Cinema 6 ti Market!Market! idi Oktubre 15 agingga 25, 2009 ket nabuyak met laeng daytoy iti Robinsons Movie World idi February 1, 2010. Maysa nga aldaw sakbay ti panagtapos ti schedulena.

Napintas ti naaramat a materiales ta ti setting ti pelikula ket sadiay Vigan ken Baguio idi 1939. Naibasar ti sarita daytoy iti pudpudno a kabibiag ti maysa a balasang a ni Fidela (Kaye Abad) a nagayat iti opisial ti Japanese Imperial Army a ni Col. Takahashi (Hiroyuki Takashima)idi panawen ti maikadua a gubat ti sangalubongan. No kasano a ti maysa a babai ket sinalbarna ti intero a suidad tapno saan a dadaelen dagiti Hapon sakbay a panawanda.

No kasano ti kinapintas ti materiales ket isu ti kasungani ti panangipakita ti direktor kadagiti eksena. Adu ti pagkapsutanna a no miraen a nalaing ken anagen ket kasla binalbalin laeng tapno makadanon iti deadline a panangipabuyada. Segun iti interbiu naala amin nga eksena iti uneg laeng ti 15 nga aldaw. Nasisiyaat laeng koman no insuratna a kas nobela ta atleast ti utek ti tao ket kayana nga iladawan ti maysa a pagteng, kayana a pagtuliden, paggunayen dagiti character babaen iti imahinasion(visual imagery) a di kasapulan ti ania man.

Saan a rason ta gapu ket Indie Film daytoy, ket limitado ti badget. Adu ti wagas tapno mapapintas ti eksena ken agbalin a kasla pudpudno a saan a kasapulan iti dakkel a kantidad. Ti eksena kadaytoy a pelikula ket panawen ti gubat, panawen ti ariangga ken aligagaw. Ngem no mabuyam diam marikna ken maimutektekan daytoy a presensia. Wen, kunada iti sinopsis ti pelikula a romansa ti temana ngem mabalinda koma met a pagtiponen daytoy a ramen tapno lallalo a maaddaan iti gagar dagiti agbuybuya. Kasla ketdi nagbuyaka iti pelikula da John Loyd Cruz ken Bea Alonzo a napnuan iti pa-tweetums.

NAGKURANGANNA:

Nakadidillaw ti panagibbet dagiti character iti Iluko, madlaw a di a nagensayo dagitoy wenno awan man laeng ti nanggiya kadakuada iti umno a panagsao ket immemorado da lattan. Sayang ta ni Gobernador Deogracias Victor Savellano ti Ilocos Sur pay met ti maysa a nangsurat/konsultant(?) ti istoria/script daytoy a proyekto a pinagtitinnulongan da Erick Castro ken ti direktor.

Inkabassitda koma dagiti pagteng ti panagsangsangit dagiti character. Atiddog unay ti sinnangitan a makitam aglalo idi pumanawen ni Takashi tapno mapan sadiay Baguio ket sumanoddan ta dumtengen dagiti Amerikano. No pagtitipunen nasurok a tallo-lima a minuto nga uraor ti ginastosda.

No ania ti adda isu lattan. Nagusarda iti background a saan koma a maikanatad. Kas kadagiti aglaklako kadagiti remebrance items wenno souvenirs a makitam kadagitoy a panawen sadiay Vigan. Idi panawen kadi ti gubat adda da kadin dagitoy? Masango ngata pay dagiti Ilokano ti aglako iti kakastoy no ti biagda ket addan iti abot. Nagbalin ketdi daytoy a pelikula tapno maipromote ti turismo.

KONTRA-KULTURA KEN KONTRA-HISTORIA

Iti laksid ti di maikanatad nga ayat da Fidela ken Takashi ket nagtipon a kas agassawa. Inaramid daytoy ti babai tapno mailisi ti pamiliana iti ulpit dagiti Hapon. No saan a gapu kenni Takashi saan a napalubosan ti ama ni Fidela manipud iti pannakaibalud. Inatap 'gamin dagiti Hapon a maysa a kakappun dagiti gerilia daytoy.

Iti panagtiponda, inpakita da iti pelikula dagiti saan a rumbeng ken kontra-kultura dagiti Hapon.

  • Ti panagserbi ti lalaki iti babai nga asawana aglallo no tiempo ti pannangan. Rumbeng a ti babai ti mangidasar, mangiprepara kadagiti makan. 
  • Saan pay a rumbeng koma nga agsangit ti lalaki iti sanguanan ti asawana uray no kasano a ladingit ti marikriknana. 
  • Ti bida a lalaki ket nagsangit iti sanguanan ti nababbaba ti ranggona. Maysa a mortal a basol daytoy para kadakuada.
Pinagparang da pay iti pelikula a kasla nasingpet dagiti Hapon idi panawen ti panangsakop da iti Filipinas. Sinakopda ti Filipinas kano tapno mapatakkias dagiti taga laud (Amerikano). Kinontra daytoy a pelikula ti historia, no ania ti situasion kadagidi a panawen, ti kinadangkok a panagpatayda kadagiti awan gawayna a Filipino, panagrames/panangidadadanes kadagiti babbai ken inosente nga ubbing. Sinakop da ti Filipinas ken dagiti kaabayda a pagilian tapno iwarasda ti imperialismo iti intero nga Asia. Kayatda nga ipakita nga isuda ti kapipigsaan.

Pumalanca tayo manen, Apo!

Abril manen ngem kasla man umar-arudok ti deadline ti Palanca. Awan pay press release a mabasa iti Bannawag. Ket iti ibibisitak idi napalabas a bulan iti websiteda ket nakitak nga awan pay ti Pagalagadanda kadaytoy a pasalip ngem ketdi addan mai-download nga entry ken tay authorization a polmulario.

Iti idadap-awko ulit itay addan tay Pagalagadan, ti dakesna ket nangrugin ti pasalip idi umuna pay nga aldaw ti Marso ket agtapos kadaytoy bulan ti Abril. Hmmm, apay met a kastoy daytoy a pasalip he!he!he! Naudi ti press release ngem tay polmularioda.

Diak ammo no sumalipak ita a tawen. Addan saritak ngem kasapulak pay a kayasan ulit. Induldulinko daytoy iti dua tawen ket kitak no mabalbalinen nga itadi.

Daytoy man tay pagalagadanda ken tay polmulario: