Skip to main content

An Unplanned Trip: The road to Pagudpod



Kalpasan ti panagrikosmi kadagiti calle ti Vigan ket nagsasanguanmi ti boodle food iti Los Mojitos a masarakan iti Gen. Luna St. Nadagaang ti aglawlaw ta urayko la nauksob ti sweaterko. Damo dagiti kakaduak a makita dagiti pasdek iti Calle Crisologo. Iti pammaliiwko ganganin agbaliw ti langa ti Vigan, adda gamin dagiti dadduma a pasetna a saanen a kas ti disenio ti daan a Vigan. Sayang ta nabuniagan pay met daytoy a World Heritage Site.

Iti dua oras a panaginanami ket intuloymi manen ti nagpa-Norte. Pasado alas dos idi panurnorenmi manen ti Maharlika Highway. Makapnek ti buya, manipud kadagiti tabako a ganganin magatud, kadagiti mais nga agsabsabong ken dagiti bawang ken sibuyas a naglalangto ket isu ti nangiturongak iti imatangko. In-inuten nga agkuyem ti tangatang, idi makadanon kami iti ili ti Sinait ket nangbuyaten. Saan a napigsa ngem makasulek iti mata dagiti binukel nga awiden ti wind shield ti kotse. Saguyepyepennak ngem tinengngelko ti riknak. Inkeddengmi ti gumatang iti pampapudot idi makastrek kami iti siudad ti Laoag.

Iti sikigan ti naggatanganmi a grocery iti arak, adda aglaklako iti empanada. Maysa ti empanada kadagiti ipampannakkel ti Ilokandia. Nupay ammok ti langa ti Vigan Empanada ket nasdaawak ta sabali ti langa ti ilaklakoda iti Laoag. Dinamagko iti aglutluto, ti diperensiana gayam iti Vigan Empanada ket linaokanda gayam ti masa iti asuete a pampamaris tapno umirteng ti kulor daytoy. No ti Vigan Empanada ket suka ti Ilokos ti pagisawsawan, ti Laoag Empanada ket ketsap. Mayat ti panaglaok dagiti ramen iti ngiwatko. Ti nagadgad a papaya ken ti napatubo a balatong ket nagtulid iti malasado nga itlog, sa maigamer iti longganisa a puro lasag a nagiling ken nalaokan iti adu a bawang ti nangpabanglo iti empanada. Sapsapulen ti dilak ti raman ti suka tapno patayenna koma ti agat-manteka iti nasarangsang a naipirito. Ngem uray kasta ket naimas latta.

Idi madanonmi ti ili ti Pagudpod ket sumipngeten, nagdardaras kami a nagsapul iti pagdagusan manipud kadagiti plakard dagiti beach resort a matuparmi.



Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…