Skip to main content

An Unplanned Trip: Burgos




Iti pannanganmi iti Kangkang Windmill Cafe ket naammuanmi iti maysa kadagiti staffda nga adda ilaklakoda a daga iti asideg dagiti turbina. Agbalor kano iti P350 per square meter. Nalaka nga amang ngem kasla mapagduduaan. Naammuanmi pay a gangani aminen kadagitoy ket nailakon.

Kalpasan iti panaginana ken panagpalpa ket nagbiahe kami manen, ti ili ti Burgos ti sumaruno nga stop-overmi. Saanmi a sinublian ti simrekanmi itay, no ketdi tinaluntonmi ti desdes ket nalabsanmi ti substation a pakaukkonan dagiti koriente nga agtaud kadagiti turbina sakbay a dumanon kadagiti balballay ti Ilocos Norte. Nangato ti rough-road a sinang-at ti kotse a luganmi. Manipud iti agsikkusikko a kalsada matannawagan ti pakabuklan ti naggapuanmi. Makapnek ti nalawa a baybay a mangdildilpat iti aplaya. Kaslakam simmang-at iti kangatuan nga agpang. Maysa daytoy a buya a kasla kadagiti makitkita kadagiti pelikula iti pagilian a Grecia. Dagiti bato a napno iti puraw a balbalay ket dildillamutan ti baybay ti Agean.

Sakbay a makadanon kami iti batog ti Cape Bojeador Lighthouse ket nalabsanmi ti grupo ti kadilian. Manipud iti dayta a disso matannawaganen ti parola. Ket gapu ta makaay-ayo ti buya, nagsardeng kami biit.

Damok a mauli ti parola ket  ti kunak saan a makadanon ti lugan iti pantokna. Gayam mabalin pay nga agsinnabat ti lugan iti kasla nakutikot ken sementado a kalsada. Iti iyuulimi ket in-inut a matannawagan ti pakabukalan ti ili ti Burgos iti 360 degrees. Ti kalsada gamin ket lumikawlikaw iti bantay a nakaipasdekanna. No iti ili ti Bangui ket kasla ti riknak ket addaak iti pagilian a Grecia, iti Burgos ket kaslaak napukaw iti pagilian ti Ireland. Puro a kabatuan ti nalawa a mawanawanan. Makapasalibukag ti rikna, saan a napudot ti kuddot ti init iti kastoy a bulan ti Enero.

Inistimanakami ti maysa a nataengan tapno makapagsimpa ti luganmi. Agarup a tallo pulo a sementado nga agpang ti sang-aten sakbay a madanon ti wangawangan ti parola. Nakasarado ti gate ket kinuna ti nangistima kadakami a rimmuar kano ti agbambantay. Dina maibaga no ania nga oras a sumangpet. Anian a malmalasmi kunkunak. Kayatko koma nga alaan iti ladawan ti segden ti parola a nakasango iti tawa a makitkita ti umasul a babay. Immanay laengen a nagpapicture kami iti arruangan ti pasdek. Kunkunak iti nakemko; "Sublianankanto!"











Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…