Ni Angkel Badol ken ti Mamaw


http://flickr.com

NI ANGKEL BADOL KEN TI MAMAW

MADAMAK a sagsagaysayen ti munmunieka nga inregalo ni Angkel Badol a kabsat ni Mamang idi napalabas a paskua idi manabtuog ti ridaw ti sala.
“Al-alia!” Inriawko. Naipalladawko ti ig-iggemak a sagaysay ken ti ay-ay-ayamek. Pimmardas ti banitog ti pusok. Nagtaraynak iti ayan ni Mamang a madama nga aglutluto iti pangrabiimi.
Inarayatnak met ni Mamang a nangarakup kaniak idi agsabetkami iti ridaw ti kosina.
“Apay, nakkongko?” inubbanak sanak binisong iti pingping. Nagsardeng ti kasla marba a barukongko itay.
“Adda burangen a nakastrek iti balaytayo, Mamang!” Intudok ti sala a nakakitaak iti tao a sinilnagan ti nagtimbukel a bulan.
Ubba-ubbanak a napanmi sinirip ti sala. Nagkidemak a nangarakup ken ni Mamang. Insubsobko ti rupak iti tengngedna tapno diak makita ti burangen.
“Badol, an’a manen daytoy?” Idissonak koma ni mamang iti tugaw ngem inirutak ti arakupko kenkuana. Tinaliawko ti burangen a nakauldag itan iti sopa.
“Nakainumak laeng bassit, Manang!” Nagpaggaak ti napigsa ni Angkel Badol. Wara-wara ti buok daytoy ken uray la matmatnag ti katayna. Ti badona nangirngir. Dagiti matana ket nakalablabbaga a kasla kumilaw.
“Kanayonem metten ti kastoy agingga idi nakapanaw ni Nanding. Laglagipem a sika ti nangibilinanna kadakami nga agina.“ Inbugkaw ni Mamang. Nakaruretret ti muging ni Mamang. Kabutengko no kastoy a makaunget ni Mamang. Kasla idi binaotnak ta diak kayat ti agdigos.
Saan a simmungbatan ni Angkel. Pinidutna ketdi ti munmunieka a naiwara iti suelo.
“AJ, ‘basangko, umayka man ditoy. Bisongem man ni angkelmo!” Inayabannak ket inyawatna kaniak ti ay-ayam. Narugitan ti bado ti munmuniekak gapu iti narugit nga ima ni Angkel.
Bimmabaak iti siket ni Mamang. Immasidegak sako binisong daytoy a situtudio. Inarakupnak ngem dinak inibbatan. Nagriawnak ta diakon makaanges. Saan nga agpada ti angot ni Angkel ita ken idi nabartek idi maika-innem a kasangayko. Agpitunton ti tawenko no Mayo. Sinipat ni Mamang daytoy.
“Ania ti kukuemon. Umulika iti kuartom, Badol!” binugtak ni Mamang ni Angkel a kasla manok. Nagdardaras nga immuli met ni Angkel. Naidungpar pay ti bakrangna iti takiag ti agdanan.
“Mamang, apay kasdiay ni Angkel ita?” dinamagko ni Mamang a kinibinnak a nagpakosina.
“Naluganan ni Angkelmo iti mamaw. Isu a kasdiay.”
“Kasla kadi daydiay ubing a linuganan ti espiritu a kaarubatayo, Mamang?” Nakitak gamin ti kaarubami nga ubing nga agpaspasikkil ken agtaytayyek dagiti matana. Intaray dagiti Mamang ken Papangna iti albulario.
“Wen, kasla kasdiay. No lugannannaka ti mamaw ket agbaliw ti ugalim. Isu nga agsingsingpetka, wen?”
Nagtung-edak. Agdamagak koma pay ngem sinubuannakon ni Mamang iti kanek a dinengdeng.
Idi malpas kami a mangan ken ni Mamang ket nagpakadduak a maturog iti kuartomi. Diak kayat ti agmaymaysa. Amangan ta may sumirip ti mamaw ket lugannannak. Diak kayat ti agbalin a dakes. Gapu ta kabutengko la unay ti mamaw ket nagpapikpikak tapno maalak ti turogko.

KINABIGATANNA. Nagtarosak a napan kinita ti kuarto ni Angkel Badol. Amangan ta nakapanawen ti nanglugan kenkuana a mamaw.
Nasingpet ni Angkel Badol kaniak. Kanayonnak nga igatangan ti kanek no aggapu iti trabahona a kas kartero. Ngem nagbaliw iti ugali daytoy sipud naikkat iti trabaho. Awan kanon ti surat nga ibunongda kadagiti balbalay. Ngem uray no kasdiay ni Angkel ket ay-ayatek latta. Kasla isun ti papangko. Napan kano gamin ti amak a nakitegged sadiay ballasiw taaw.
“Angkel Badol! Angkel Badol!” Inwalinko ti kurtina ti ridaw. Ngem awan ti nakaidda iti katre. Napauyekak gapu iti angot dagiti rungrong iti datar a kayo. Naiwara dagitoy iti agduduma a paset ti kuarto. Adda pay dagiti tubo kada silsileng a papel. Inapputko ti agongko.
“Mamang! Mamang! Ayan ni Angkel Badol?” Dinamagko iti inak nga agkaykaykay iti paraanganmi.
“Nasapa a dinagas dagiti ballog a gagayyemna. Diak ammo no nagturturonganda manen.”
“Amangan ta lugananto manen ti mamaw no sumangpet, Mamang.” Nalagipko manen ti napasamak idi rabii ken dagiti napalpalabas nga aldaw. Mabutengak manen.
“Dika madanagan ta pinapanko ni lilongmo ditoy tapno adda kaduata.” Pinidil ni Mamang ti nalukmeg a rupak. Kunkunada karuprupak ti inak. Kapipintasan kano kadagiti amin a babbai ti inak kuna met ni Papang idi adda pay.

MALEM. Inawisnak ti gayyemko a mapankami iti balayda. Nagpakadaak ken ni Mamang ket pinalubosannak. Dua a balay laeng ti nagbaetanmi iti balay ti gayyemko. Ket idi makadanonkami iti batog ti balay ti gayyemko, nakitak ni Angkel Badol iti tindaan. Kadduana ti tallo a gayyemna. Nakaipit kadagiti ramayda ti sigarilio. Saggaysada pay ti bote ti arak. Dagiti pantalonda kasla man dagitay makitkitak iti taltalon a puros pirgipirgis.
Nakitaknak ni Angkel Badol ket pinayapayannak.
“‘Basangko alaem daytoy kendi.” Inawatko a dagus ti intedna. Paboritok ‘gamin ti kendi aglalo daydiay adda tsokolate iti tengngana. Isu siguro a naibus ti ngipenko.
“Tenkio, Angkel!” Binisongko manen ni Angkel a kas tanda ti panagyamanko kenkuana. Idi kuan ken napanakon kadagiti padak nga ubbing nga agay-ayam. Imbingayak dagiti kaay-ayamko. Kuna gamin ni Mamang. No ania kano ti adda kaniak ket ibingayak ti padak a tao.
Idi agawidak ket awanen da Angkel iti batog tindaan. Diak nasiputan isuda a pimmanaw.
Sumrekak pay laeng iti alad idi makitak ni Lilong. Nakatugaw daytoy iti butaka. Ganganin puraw amin a buokna. Agpaypayubyob daytoy iti tabako. Isu daytoy ti amada Mamang ken ni Angkel Badol. Agnaed daytoy iti away.
“Lilong!” Inarakupko daytoy sako ginuyod ti dakulapna ket indennepko iti mugingko.
“Kaasiannaka ti Dios, Apok!”
Inbilin ni Mamang nga agmanoak kano kadagiti nataengan a kas tanda ti panagdaydayaw kadakuada.

NARIINGNAK iti napigsa a kanalbaag ti ridaw iti bangir a kuarto. Nakaturognak a kinankantaan ni Lilong iti saklotna idi malpas ti pangrabiimi. Inur-uraymi gamin ni Angkel Badol a sumangpet. Uray siak ket inurayko met ta bareng adda pasarabona kaniak.
Agdardaras dagiti danapeg manipud iti baba nga agpangato iti agdanan. Mangngegko nga ung-ungtan da Lilong ken Mamang ni Angkel Badol. Nangato ti boses ni Angkel a simmungbat. Nagkummotak. Mabutengak manen. Naluganan manen ti mamaw ni Angkel.
“Ania daytoy a nasumsumokmo, Badol!” Timek ni Lilong daydiay.
“Rummuarka dita, Badol. Agsaritata iti nalapat.” Pinasarunuan met ni Mamang.
“Saan a siak ti akin-aramid kadaydiay kunak ket. Naganawaak laeng. Di kayo kadi makaawat.” Nauneg ti timek ni Angkel. Adda siguron iti uneg ti kuartona. Sabali a talagan ni Angkel. Di san panawan ti mamaw.
Nakangeggak iti panangbanitog ti ridaw. Uray kasano a pilit da Lilong ken Mamang a parruaren ni Angkel ket dida naparruar. Angingga a naumada.

UNI ti wangwang ti polis ti nangriing kaniak kinabigatanna. Timman-awak iti tawa. Nagparabawna iti tugaw tapno makitak a nalaing. Nakaparada ti lugan iti batogmi. Kitkitaen met dagiti kaarubami dagitoy.
Rimmuarak. Kinitak ti kuarto ni Angkel Badol a kasango laeng ti kuartomi ken ni Mamang. Nakakandado daytoy. Siguro inkandado ni Lilong tapno saan a makalibas ti mamaw. Bimmabaak. Nakitak ni Mamang iti likudan ni Lilong. Simmalupengpengak iti pandilingna.
“Ania kadi ti basol ti anakko, Apo!” ni Lilong ti makisarsarita kadagiti polis.
“Adda gamin nangibaga a kaduana ti nakadangran iti maysa a baro dita bangir a barangay, Ama, kumbidarenmi laeng koma sadiay presinto.”
“Pangngaasiyo, Apo ta diyo dangdangran ti anakko. Adda dita ngato a matmaturog!”
Imbabada ni Angkel Badol. Nalalaad itan ti langa ni Angkel ta ganganin di agsagaysay. Adda namagaan a dara iti abaga ti badona. Nakadungdungrit ni Angkel. Nagsangitak ta diak kayat a pumanaw ni Angkel.
“Angkel!” Kinitanak ngem kasla dinakon mailasin dagiti nalabbaga a matana.

PERMI ti ragsakko idi kinuna ni Mamang a bisitaenmi ni Angkel Badol. Ni Lilong nagsubli iti away ta kaykayatna kano sadiay a mangkitkita kadagiti mulana. Ni Papang sumangpet metten inton umay a lawas. Dua a kasangayko nga awan isuna.
Kaserserra ti klasemi iti maikadua a tukad ti elementaria. Siak ti first honor manen.
Binitbitko ti basket a pasarabomi. No siak idi ti paspasarabuan ni Angkel, siak met ita ti mangpasarabo kenkuana. Saan a kendi no ketdi prutas nga agduduma. Kuna gamin ti maestrami a napimpintas dagitoy ngem kadagiti magatang iti tindaan.
“Naimbagan ngatan ni Angkel itan, Mamang?”
“Wen, a, nakkong! Kuna ti doctor ganganin a rummuar iti center.”
“Maminpinsanton a mapapanaw ti mamaw iti bagina?”
“Basta tulunganna ti bagina.” Indiretso dagiti polis iti rehabilitation center ni Angkel ta napukawnan ti panunotna. Napasingkedanda met a saan daytoy a karaman iti napasamak a krimen.
Apagserrekmi pay laeng ken ni Mamang iti center ket timmarayaakon nga immuneg a nangsapul iti kuarto ni Angkel. Nakitak met a dagus. Kas iti dati nakamuttaleng latta daytoy a nakatallikod.
“Angkel Badol!” Tinalliawnak ket immisem. Nalawag ti rupana. Dagiti matana nasileng.
Ganganin rummuar ni Angkel. Pimmanawen ti mamaw! - 0



Post a Comment

Popular Posts