Skip to main content

ti sarusar


linikmotna ti agamang. umis-isem a mangkitkita kadagiti baro laeng a semento a naitapkal iti diding. pinasuktanna ti agrakrakayan a tinidtid a bulo a nagbalin a saksi iti naggappuananna a kinanumo. saan laeng dagitoy a narasi ken daan no ketdi abut-abut payen nga isu ti simrekan dagiti marabutit.

idi laeng napalabas a lawas, nagtabtabbaaw ta nagkaiwara ti kasla naburiki a saksako dagiti irik. nagpiestaanda manen kinunkunana. naiwara ti nagkutimanda iti suli. isu daytoy ti rason no apay a dinengngegna ti balakad ti kaarubana a napan met simmirip idi aglaawlaaw daytoy.

naminsan pay a nagsirigsirig. pinennekna no awan met laengen ti lumsotan dagiti marabutit. ngem idi kitanna ti alad, nakakita ti ipus iti linged ti buntuon a nangipannanna iti nagkaanan dagitoy. nangpidut iti napasapas a kariskis. linayatanna daytoy a pinalek. nagkuripaspas ti marabutit. pidduaenna koma ngem limmagto daytoy a simpok iti kasamekan iti likud ti kamalig. iti rurodna dimmawat iti dua a pusa iti kaarubada. binulusanna daytoy iti uneg.

naiturogna a nasayaat kadagiti napalpalabas nga aldaw ta kada bigat maiwara iti nagbabaetan ti irik dagiti naudatal a bagi ti marabutit. nakaidna ti panunotna. asideg gamin manen nga agapit.

kas ita a bigat, mapanna manen surnadan. mapanna manen tangaden ti kamada. no kasano kangato daytoyen. pambaranna metten nga akasen dagiti bagi ti marabutit tapno di nga agalingasaw ti angot dagitoy. ngem idi makadanon iti kamarin nakitana a naltat ti kandaduan. nagdardaras. nagdanag. naipasabat kenkuana ti bagi ti dua a pusa. naslep dagitoy iti bukodda a dara iti sirok dagiti nargaay a kamada.


August 11, 2011
Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…