Skip to main content

Naimas Latta Ti Idasarmo


Naimas latta ti idasarmo 
a kas daydi umuna nga aldaw 
a pinuypuyotam ti dalikan. 
Isu daydi ti umuna 
a panangsangom ti pagariam.
Sinungrudam iti nakusep a kayo
tapno parubrubam
ket kunam nadardaras
ti panagburek ti insaangmo.
Ngem iti tunggal pangisuksukmo
iti naata a napisi a pasakwati
lallalo met daytoy a di makaanges
ket subadannaka ti napuskol nga asuk.
Nagangayan saan a natutor
ti bagas ti panagbaliwna
ket naikurway iti paraangan
a pinagaagawan dagiti dumalaga ken kawitan.

Kasta siguro ti kasasaadta
a nasapa a pinadarang ti pudot.
Iti kinaganusta, uray no an-anuen
ket di makaparnuay iti umanay nga apoy
ken iti umno a pudot a mangpasukat
iti langa ti maysa a banag.
Wen, namrayam laengen iti naglulua,
saan a gapu iti asuk a nangdalapus kadagiti matam
ngem ketdi iti kinaawan ti kababalinmo
a mangpartuat iti makaay-ayo a makan.
Ti taraon a pangagas kadagiti kettang
iti bangkag ken kataltalunan iti agmalmalem.
Iti tunggal panaglidlidmo iti kallub ti matam,
diam mapupuotan ti pannakatnag ti luam
iti tayab ti napettakan ti kamatis nga ikan.
Uray ta diak mapagdasig ti alsem ti dua.
Wenno ti agassuob a di met naibitin iti kasuoran.
Nananamdanto latta aglalo no agririnton ti akintengnga.

Ket iti tunggal makadkadan a dapo iti tunggal sardam,
maungpot ti bara.
Aginana ti dalikan a nangtaraken kadagiti tian.
Ti tunggal pannakadarang mangibati iti linamma,
iti girri ken panagbirri agingga mabtak ti damili.
Ngem ti sayamusom ti malutluto agbati.

Wen, naimasto latta ti idasarmo, baket,
nupay ti alingasawna laengen
ti itulod ti angin kaniak ditoy ngato.



Nov 2, 2011
*nabulod ti nausar a ladawan
Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…