"PAPANG TULUNGANNAK MAN A SAPULEN TI EXODUS."

"Papang pakadanunan dagiti sabong ti pan-aw no ikayab ti angin?" Daytoy manen ti dinamag ti anakko kaniak. Banag a diak ninamnama. Madamana gamin a kurkur-itan ti puzzle a naglaunan dagiti nagan ti libro ti daan a testamento. "Itayab ti angin iti milia-milia, kadagiti turturod, bambantay, kapanagan ken agraman iti danum.

HALO-HALO

Nakamisuot ni Eleonor a napasungadan ni Nana Merced iti nagtugawanna a bangko. Sumro manen ti ugalina kunkuna ti baket. Kanayon a dillawen ti anakna ti kasangona aglalo no isu ti immuna a nagsupladaan dagiti dadduma.

ANNABEL LEE

Annabel Lee, daytoy ti komplete a maudi a daniw ni Edgar Allan Poe, ti kunkunada nga Ama ti Literatura ti Amerika. Kuna dagiti kritiko, ti kano asawana ti nagbalin nga inspirasionna a nangsurat daytoy.

PERFUME: THE STORY OF A MURDERER AND THE HAYDEN KHO'S PERFUME

Maysa kadagiti nobela a kayatko a basaen ita ket ti Perfume: The story of the Murderer a sinurat ni Patrick Süskind, original daytoy a nasurat iti Aleman idi 1985 ket addaan iti paulo a Das Parfum. Naiyulog metten iti nasurok a 46 a lenguahe ket nakalakon iti 12 a riwriw a kopia. Naipelikula pay daytoy a nobela idi 2006 iti isu met laeng a tiltulo ken indirehe ni Tom Tykwer.

ti naisar-ong


aglabanag dagiti dawan
idi nagasak iti tambak ti anniniwan,
nangpidot iti bingkol
ket binarsakna ti tengga ti kinelleng.
nabuak ti agukop a tumatayab
a mangikamkamam iti pannakapessa
ti tugtugawanna nga itlog sakbay
a maakas ti nakaisalatan ti umokna.
simmirip daytoy iti nagbabaetan ti gipi -
maysa a bumarito ti nangtakaw
iti ulimek ti kapagayan.
nakaiggem iti burrarawit
a pangibabaotna kadagiti dawa.
makasisirap ti kawes daytoy
a maitiro kadagiti bumalitok a bukel.
nagwagis manen ti naisar-ong
ket nagkul-ob ti tumatayab.
sinallukobanna ti umokna.
nanggabut ti dawa, rinurosna, sana inkuruay.
nagtanupra!
tallo agpa, dua kadapan, maysa pulgada.
naparsiakan iti katay ti rupana!
tinabbaawanna ti angin sa nagkusaykusay.
naggusod.
naggunggon.
simmangpet ti nadagdagsen a danapeg.
"agtanangka, saan tayo daytoy a daga!"



July 31, 2011
*diak kukua ti ladawan.

Alimuom



kalpasan a nagarimayang ti im-impenna a ledaang,
in-inut a napuyotan ti lulunanda,
nagramaram ti sungusong ti tangatang.
ket insam-olna ti kaguddua dagiti naipatakder a tanda.
nagpusasaw ti aglawlaw.
inalimonna ti awanan gaway a maris.
nagin-innayad a nagkaradap.
simmalpot kadagiti kawaw a regkang.
simmirip kadagiti abut.
ket napasag ti anabaab.




July 30, 2011
*diak kukua ti ladawan

agnunnunog



sensentensiaannak ti darikmat,
agnunnunog daytoy lasag.
makirinrinnisiris daytoy langak,
iti mapuypuyupoy a biag.



July 25, 2011

ti mammanday



inparabawna nga intaya ti aglatlati a landok iti pasnaan ket pinetpetanna tapno di nga aguyas iti dakulapna. inyennekna nga inlayat ti maso ket imbulosna amin a pigsana. nariknana ti gutad ti napitpit a landok. uray la kimras. nagwarsi ti rissik iti aglawlaw. limmawag iti apagapaman ti natina a kasipngetan ti pagpandayan.

indupagna ti nanglayat agingga a bimmara ti ig-iggemanna. nariknana ti pudot nga aggapu iti landok ket insawsawna daytoy iti danum. bimmaaw. naganingaas. binulosanna manen ti riknana. ita ingarietna iti nakana. amin a gura ti lubong. bimeggang. nagasuk. sumuknor iti agongna ti angot ti napitpit a landok. uray la nagwingiwing. ngem binay-anna daytoy a sumrek iti bagina agingga a nabibineg.

inulitna manen. dina binilang no mano a layat. no mano a ling-et ti natnag. no mano a kanabtuog ti dinas-al ti pasnaan. no mano a pannakasinit ken pannakalipit dagiti ramayna.

ti kapapatgan dina tinallikudan ti aramidna. ti kinamanagpandayna. musika iti kararuana ti mapitpitpit a landok. ita nasukogen ti parmatana. nagbaliwen ti gagangay itay a landok.





july 22, 2011
*diak kukua ti ladawan.

Berde a Lambana


Absinthe

naiyuper ti bagina iti pagbaludan a dagiti laeng addaan iti payak
ti makaalaw a mangsarakusok iti agipangpangta a batibat;
agtatapaw ti espirituna a mangririkus iti
awan patinggana a kanibusanan a no sadinno ket pumsuak ti ubbog
a pagsakduan ti garagak, ti pannakatikaw ken pannaakas ti kararua
ti mangsimsim iti agandap a maris berde a bibigna.
iti kanito maltat ti bangen ti agdama,
agawaaw ti bileg a manglangoy iti agsumbangit a kutit.
itag-ayna ti lagip;
ti pannakainaw, ti panagbukar ken panaglaylay.
agpapada a lagip, maymaysa a maris,
ti berde nga asok a mangsuknor iti panunot
agipangpangta iti panangraut
ti lambana iti maudi a lidok.



July 20, 2011

Metamorphosis


Panaglupos

Ti kudil kasla katarata. Addaan gandat iti amin a panangapros. Maalingagmi babaen iti uni. Iti aweng. Dagiti bibig kasla maray-ab a siper iti pannakabisngayna. Ti ikkis ti naabak a panagrinnisiris. Ti nabati kadakami laeng ket ti panakaguyugoy. Ti prinsipio ti pannakatnag.

Makipinnarammag kami iti panawen. Gargarien ti pakabuklan. Sulisogen dagiti natibker. Ti linteg ti pannakasulbog ket nakasadag iti di panagkinnaawatan ti tunggal maysa. Ti panangtarigagay a panangbaybay-a iti kinapudno.

Kayak ti agsubli. Iti ania man a kanito a kayatko. Parawpaw laeng ti panawen. Ngem awan ti siasino man sadiay. Matippitipping ti riniwriw a kanito. Agayaw ti marned a lasag ti kikit.

Dadakkel kami unay. Tapno umanay iti tunggal maysa.

Naipupok nga agmaymaysa ken mawaw iti lailo. Tiptipden ti pannakaabisin.

Babassit kami unay. Igges. Akut-akut a di makapaguray. Iruruar laeng ti kasapulan tapno dumakkel ti abut.



July 19, 2011

Sangit ti Riari


manipud iti nagkaramutak a sanga,
no ti nauspak nga aglawlaw ket kinagayan ti sipnget,
ket ti darikmat tinengngelna ti angesna,
ipuestokon dagiti aragaag a payyak tapno
sangitak ti pannakaidasay ti lawag,
ken pannakaipasngay ti natuok nga agpatnag.
kas iti impaltiing dagiti kuriat,
rumbeng nga iyikkis ken dung-awan ti pannakaatiw,
tapno ti amin, matimudda ti leddaang
a nangbalkot ti pannakaiparsuak.
kukuak ket kukuakto laeng ti amin a gundaway
ta uray pay dagiti agapon a billit
iti daytoy duduogan a kayo
ipabus-oyda ti pannakapisang ti ulimek
andingayendak anginga a toy unik ket magsat.




July 13, 2011
*diak kukua ti ladawan.


Desiderata



Dagiti Banag a Kalkalikaguman
nabulod manipud kenni Max Ehrmann iti daniwna a Desiderata

Agbiagka a natalna iti puseg ti kinatagari ken kinakumikom,
ket tandaanam adda kinatalinaay iti kinaulimek.
No mabalbalin, diam isuko ti nasayaat a pannakilangen iti amin a pinarsua.
Iwaragawagmo ti kinaagpayso babaen iti kinatalna ken kinalawag;
Denggem ti sabali, uray pay dagiti ngelngel ken nakuneng addaanda iti palawag.
Liklikan dagiti natagari ken nakarit a tao.
Pagluksawenda ti kararuam.
No ikumparam ti bagim iti sabali,
Agbalinka a napannakkel ken nasingar;
Ta kanayon nga adda makapulapolmo a nabababa wenno nangatngato ngem sika.
Agragsakka kadagiti balligim ken nasangal a planom.
Taginayonem ti asgarmo iti trabahom, uray man no nanumo;
Maysa daytoy a gameng iti panagbalbaliw ti panagtayyek ti lubong.
Agtanangka no maipapan iti negosio,
Ta daytoy lubong napno iti mangliliput.
Ngem dimo koma palubusan a kallubanna ti matam iti kinaimbag;
Ta adu ti tao nga agregget tapno agbalin a pagwadan
Ta uray sadinno man, ti biag ket napno iti kinabannuar.
Agtalinaedka iti kinasiasinnom.
Dika pamuayen ni panangiyalikaka.
Ni uray mapanglais iti ayat,
Ta ti rupa ti pannakawaw ken pannakapaay,
Ket kapadpad ti ruot nga agpatinayon.
Utobem ti adal ti panawen, ket iwaksim ti saguday ni kinaagtutubo.
Patibkerem ti pakinakemmo tapno no dumteng ni babak
Agbalin daytoy a sanggir ken kalasagmo.
Liklikam ti pannakapagel kadagiti nalilidem nga imahinasion.
Kaadduan nga iti pangaddua a mamunganay ti pannakautoy ken kinatarumpingay.
Iti laksid ti natun-oymo iti kinadisiplinam,
Diam koma imutan ti bagim.
Maysaka nga anak ti law-ang.
Kapadpadmo dagiti kayo ken bituen;
Adda karbengam met no apay nga addaka ita ditoy.
Nalawag man wenno saan kenka,
Awan dudua a ti law-ang agbukar a kas iti nakalanad.
Anansa'ta makikappia iti sidong ti Dios,
Siasinnoman Isuna iti pannakaamom.
Ken ania man ti pagbanbannogam ken kalkalikagumam,
Uray pay ti tagari iti pannakariro, pagtalnaem ti kararuam.
Iti laksid ni pannakalimo, pannakautoy, ken kadagiti naperdi nga arapaap,
Ti lubong ket nangayed latta.
Liwliwaem ti bagim.
Agreggetka nga agragsak.


July 12, 2011
*diak kukua ti ladawan


Ti Berdugo iti Balayna




TI BERDUGO ITI BALAYNA

Ania ngata ti pampanunoten ti maysa a tagabitay.
No sumangpet manipud iti trabaho ket agdiretso iti balayna?
Iti dulang, kadduana dagiti putot ken asawana, nakasango
iti umas-asok nga NFA nga innapuy,
tinuno a saluyot ken naperresan a bugguong,
damdamagenda ngata dagitoy ti agmalemna,
no di met laeng napurnada itay ti bitbitayenna iti plasa?
Wenno likliklikanda ti kakastoy a saritaan
ta mas kayatda a pagsasaritaan ti maipapan iti politika
ken pelikula, ti kabarbaro a damag nga inkannawag
ti reporter a bakla, ti pananglalayus ken didigra?
No man adda, adda kadi mangmira kadagiti ramay ken dakulapna
iti tunggal kumammet ket idumudomna ti sida iti bugguong?
No ti putotna a babai ket umasideg ket awisenna nga agay-ayamda
iti sinsinan-kabalio a masingdanan ti tenggedna,
maaramidna pay ngata ti sumungbat iti rinarabak - Nakkong, ti kinaagpaysuananna
saanen a mabilang ti siningdanak a tengnged itay.
Adda kadi ragsak a bumukar iti rupana,
pampanunotenna ngata no kasano ti kinangayed ti umang-anges pay.
No bilang maimatanganna ti bulan a sumirsirip iti tawa,
ket siiinayad daytoy puraw a lawag iti lulunan ken lapayag
ti buridekna a narnekanen iti papag,
kamaten ngata ti riknana - daytoy a berdugo - diak ammo.
Nalag-an laeng ti kakastoy a bambanag para iti maysa a tagabitay.
Sabagay, amin met a banag ket nalag-an para ti maysa a tagabitay.

(Nairanta a nabalbaliwan dagiti dadduma a paset daytoy manipud iti original)

July 11, 2011
*diak kukua ti ladawan



The Hangman at Home
by Carl Sandburg


What does the hangman think about
When he goes home at night from work?
When he sits down with his wife and
Children for a cup of coffee and a
Plate of ham and eggs, do they ask
Him if it was a good day’s work
And everything went well or do they
Stay off some topics and talk about
The weather, base ball, politics
And the comic strips in the papers
And the movies? Do they look at his
Hands when he reaches for the coffee
Or the ham and eggs? If the little
Ones say, Daddy, play horse, here’s
A rope—does he answer like a joke:
I seen enough rope for today?
Or does his face light up like a
Bonfire of joy and does he say:
It’s a good and dandy world we live
In. And if a white face moon looks
In through a window where a baby girl
Sleeps and the moon gleams mix with
Baby ears and baby hair—the hangman—
How does he act then? It must be easy
For him. Anything is easy for a hangman,
I guess.




Sadiay Pantok



sadiay pantok
kukuak ti umuna
a panagbettak ti isem,
nga agtaud
manipud iti ari ti lawag,
ngem sadiayko met laeng a maimatangan
no kasanona a kesseten
dagiti adipenna.



July 8, 2011
*diak kukua ti ladawan


el rey



uray ti agila,
dina mawanawanan ti pagarianna;
kasta met ti tao,
dina makita amin a nagbiddutanna.


july 6, 2011
*diak kukua ti ladawan

Ti Parabola ti Ullaw



Nakatugawak iti karuotan a mangkitkitak iti anakko a makiay-ayam kadagiti padana nga ubbing. Aglilinnumba dagiti garakgakda nga ay-ayamen ti angin. Nakigtotak idi agdisso ti maysa nga ullaw iti sanguanak. Agtartaray nga umasideg ti maysa nga ubing a lalaki iti nakatinnagan ti ullaw. Idi asidegen nasikkarodna ti bato ket gangani naidugmam, imbag laengen ta nasipaw ti amana sakbay nga agdisso ti bagina iti daga. Pinidutko ti ullaw ket inyawatko iti agama.
"Thank you, pare!" kinuna ti ama a nakaissem.
"Awan aniamanna, pare." kinunak ket ginulok ti buok ti ubing, "diam unay pawaywayan ti tali tapno di a makagarut, nakkong!"
"Pimmigsa ti angin gamin itay, pare. Guyodek koma ngem pinawilannak ketdin ti loko." Nagkatawa ti amana.
Kinitak ti tangatang. Nalulem. Nanglangeben ti asul a langit.
"Sige garud, pare. Agawidkami metten."
Sinapul ti anakko a madama pay laeng iti pannakikinkinamatna. Timmaliawak kadagiti agama.
"Nagasatka, barok, ta adda nangarayat iti ullawmo. Kaniak idi awan!"
Ginuyodko ti ima ti anakko, amangan ta tumaray manen. Aggiinunan dagiti maigayang a tudo. Tinurongmi ti kaasitgan a paglinungan.




July 5, 2011
*diak kukua ti ladawan.

Bukaw


tinaraken ti kayumanggi a daga
iti panawen a duduayaen ti init,
sinibugan ti arbis kadagiti kanito
a mawaw ti ramutna.
ita,
dimtengen ti panaggaani,
bumbumsog ti ukisna
ket tiempona metten ti maitukit,
tapno tungpalen ti padto
nga inyurit dagiti appo
ngem iti laksid
dagiti apros ti ngato,
maysa daytoy nga eppes.




July 2, 2011
*diak kukua ti ladawan.

iti nalamiis a parbangon



timmayok a kas lawag
iti rabaw ti naulimek a danum,
a pagsirsiripan ti apagkirem a bulan.
nagsirko, nagkayag ket nagallikubeng.
simmagitsit ti basbassit a ranipak
nga agtaud kadagiti aragaag a payyak,
in-inut a nagtugaw iti arinduyog a petalo
ti apaglebba a sabong ti lingaling.
iyunnatna nga indawadaw ti sakana,
sinul-oy ti danum daytoy,
timmipon ti bagina iti dan-aw agingga iti surong.
iti sakaanan ti nagabay a kalbo a bantay.





July 1, 2011
*diak kukua ti ladawan, copyright ketdi ti nangbulodak.