Skip to main content

Ariwanas



Saanen a nauray da Tata Carias, Nana Merced ken Eleonor dagiti kabbalayda isu nga immunadan a nangan. Insimpa ti baket ti nagsasanguanda tani Eleonor ket napanna met kinita ti kaanakanna. Ti lakay,  nagpabalkonahe tapno agpalpa. Kadawyan daytoy nga ubrana iti rabii.

"Ania manen dayta tangtangadem sika a laklakayan?" simmulpot ti baket iti likudan ni Tata Carias a nakatugaw iti butaka a naaramid manipud iti way.

"Dagiti man bitbituen ken no ania ditan a makita iti tangatang." 

Nagtangad met ti Nana Merced.

"Masdaawak ta iti daytoy a depaar ti law-ang, aduda a makitam ngem kasla adayu da ita, lakay."

"Wen, kas met kaadayo ti lubong iti init, baket. Taltalantanen ita ti daga ti dana a kaadaywan. Isu ti rason a nalamiis dagiti rabii. Ganggani amin a partena ket nagsaknap ti lamiis."

Idi kuan nagsuek ti maysa a layap iti batog ti niog.

"Ammom kadi baket a dagiti layap ket isuda dagiti anghel a natnag tapno maibaon nga agbalin a tao?"

"Uhu, nangal-alaam kadayta a pilosopiam a laklakayan?"

"Amman, a kalpasan ti mision da ditoy daga ket agsublidanto met laeng iti law-ang a tumipon iti ariwanas. Kaskadata, ania ti panagkunam iti bagim, bumatoka, aya?"

"Adda met ketdi ti puntom. Ngem no siak to ti maysa a bituen, kayatko agkaabaytanto."

"Ta apay manen?"

"Ta no matnagakto, guyodenkanto ta duatanto nga agsuek."



1/19/12

Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…