Skip to main content

Daton iti Bunton



linikmot ti nakaabungot ti bunton,
naminsiam a daras,
rinukodna dagiti baet ti dapan
sana minira ti kimmastilio a daga.
napagmaymaysa a nalamuyot,
nalamiis ken napigket a mandala
dagiti agindeg a kumarkarayam
iti balay nga isuda met laeng a nangparnuay.

nagtanamitim ti nakaabungot.
nagkararag iti pammalubos
kadagiti tagabantay.
tapno di makadalapus iti aningaas.
bari-bari,
dika agung-unget, mari!


manipud iti kalupi
nangiruar ti nakaabungot iti bote
a naglaonan ti nakaipupukan
ti espiritu a mangukom kadagiti di a katataw-an.

nagwagis ken nagwarsi.
nagminimini.
pinasgedanna ti kandila
ti tuktok ti bunton, tinugkelanna.
binay-anna a ti angin ti mangidanun
iti daton para kadagiti inaluon ti bunton.
siam a batibat,
siam a pannakaisagmak.

nagkarayam ti pudot.
ti ngiwat ti apoy a di maputpot
iti uneg, iti ruar.
ti bara a rumingbaw.

idi ta nagmawmaw dagiti arimbangaw,
nagarudok a rimmuar dagiti agkarkarayam
a nangbayabay iti reyna a tinubbuan ti payyak.
pinidutna ti nakaabungot ti dadaulo
sana inrisang ti payyak.
para iti daga
para iti dara
para iti lua
para kadagiti naulila.
uppat a pannakaipusing
maysa a siding.

insebbana ket nagkuyam ti agkarkarayam.
daton, maysa nga ayamuom
ti bang-i ti bagi a nakesset iti tuktok ti bunton.

ket napan nangala iti gabion ti nakaabungot
a pangbukkualna iti agrugnay a pantion.


(Nairaman iti "Bitayin si Gloria" chapbook nga inedit ni Mark Angeles)
Jan 10, 2012
Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…