Skip to main content

Halo-Halo




Nakamisuot ni Eleonor a napasungadan ni Nana Merced iti nagtugawanna a bangko. Sumro manen ti ugalina kunkuna ti baket. Kanayon a dillawen ti anakna ti kasangona aglalo no isu ti immuna a nagsupladaan dagiti dadduma.

"Nakipinnapilitak pay iti kahera ta gangani dina aminen a kukuada daydiay agas nga isukatko uray no adda resibok. Nagangayanna kinasaritak pay ti managerna tapno ibagak ti kasasaadko. Pinaalak pay ti karton ti agas a nangalaanda tapno mapaneknekan nga isuda ti ayan ti biddut. Di isuda ti nagpadispensa idi nakitada. Libre pay ketdin daytoy intedda kaniak a kasukatna." Nakakuretret ti muging ni Eleonor.

"Kustonan dayta. Kitam ket sika ti kitkitan dagiti tao." Indillaw ti baket sana pinatugaw ti anakna.

"Lallalo ketdi a simmakit ti ulok. Mabalin met a maala iti maminsan laeng a saritaan, paatiddogenda pay laeng."

"Nakkong, saan amin a tao ket naiyanak nga agpapada iti kapanunotanna. Ta isu ngarud ti pakakitaan iti kinatao ti maysa a pinarsua. Inta ket agmerienda dita foodcourt tapno bumaaw dayta im-impenam." Inyawis ti baket. Ginuyodna nga inattibay daytoy.

Nagturongda a gimmatang iti maysa a sangay ti nalatak a restoran. Nagsinsinanda ti gimmatang iti puto nga adda dinardaraanna ken halo-halo.

"Daytoy ti kailiwko unay ditoy Pilipinas, ti halo-halo," sinudsudan ni Eleonor ti basona kabayatan ti panangramramanna. "kurang sa ti sam-itna."

"Kusto met kaniak." Kinuna ni Nana Merced. Ikiwarkiwarnan ti basona.

"Innaksa dumawat ti nayonna nga asukar, 'Ma." Tumakder koman ngem inggawid ti baket.

"Tunawem amin pay ta yelona samonto ramanan ulit. Tuturem samonto isam-ol. Pagnadnadem tapno marunaw a nasayaat."

Ket nagdisso ulit ti ubetna iti nagtugawanna. Inaramid ni Eleonor ti imbaga ti inana.

"Mabalin a saan tayo nga agpapada ti panagraman 'nakkong no ipapilit tayo ti banag a di tayo pay natakuatan. Mabalin nga adda kadagiti ramen dayta a halo-halo ti mangpasam-it kenkuana. Samonto la maramanan ti sam-it no nagtitipondan. Adu dagiti bambanag a kunaen tayo a narabaw ngem no takkuaten tayo iti kaun-unegan ti maysa a banag amangan ta adda sadiay ti kupkupikopanna a kinasam-it. Padasem a ramanan man ita."

Nangisubo ni Eleonor. Ninayonanna iti rekado ti kutsara.

"Agpaysoka, 'Ma. Nasam-iten daytoy halo-halok."


1/04/12

Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…