Skip to main content

Panagdaliasat




Idi malpas nga agmerienda da Nana Merced ket nagawisen ni Eleonor nga agawidan. Napagnumuanda nga agluganda iti dyip ta kayat met ti anakna a mapadasan manen ti makilinnitlit. Nanamenna kano dagiti naud-udi nga orasna iti siudad a di agdardaras. Ngem nairidep met laeng ni Eleonor idi agangay. Tinenggel ni Nana Merced ti ulo ti anakna a maggunggugunggon iti kada panagsardeng ti lugan. Intayana ti abagana a nagsadagan ti anakna.

Matuturan ti baket ta kada adda dumsaag, adda met ilugan ti drayber. Isu daytoy ti mangpabayag ti panagdaliasat kunkunana. Ngem ninamnamna lattan ti oras, ita ta kaduana pay laeng ti anakna.

Bumangbangir ti isemna ta malagipna idi babassit pay laeng dagiti annakda kenni Tata Carias. Ta no agpasiarda a sangapamilia idi ket ubbaenda dagitoy tapno makainut iti pagbayad iti dyip. Idi, madi kayat ni Eleonor ti agpasaklot ta malipit kano.

"Nagbayagen ti biahe! Adayo tayo pay, 'Ma?" sangkadamag ni Eleonor idi.

Ngem ita ta dakkelen, uray no maipiten ti anakna ket agpaspasensia lattan.

Adda manen nagpara.

Iti di unay adayo adda met nagpayapay.

Uray la naganit-it ti preno ket nagayus-os amin a tao a nagpasango. Uray la naparasaw dagiti dadduma

Nagmulagat ni Eleonor.

"Adayo tay pay, 'Ma?"

"Adayo pay bassit. Iturogmo pay." Insungbat ni Nana Merced.

Inton bigat agmaymaysanto ti anakna nga agmaneho iti kalsada. Adayo pay papannanna. Isuda nga agasawa addadan iti ungto.




1/05/12






Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…