Skip to main content

Panagdaliasat




Idi malpas nga agmerienda da Nana Merced ket nagawisen ni Eleonor nga agawidan. Napagnumuanda nga agluganda iti dyip ta kayat met ti anakna a mapadasan manen ti makilinnitlit. Nanamenna kano dagiti naud-udi nga orasna iti siudad a di agdardaras. Ngem nairidep met laeng ni Eleonor idi agangay. Tinenggel ni Nana Merced ti ulo ti anakna a maggunggugunggon iti kada panagsardeng ti lugan. Intayana ti abagana a nagsadagan ti anakna.

Matuturan ti baket ta kada adda dumsaag, adda met ilugan ti drayber. Isu daytoy ti mangpabayag ti panagdaliasat kunkunana. Ngem ninamnamna lattan ti oras, ita ta kaduana pay laeng ti anakna.

Bumangbangir ti isemna ta malagipna idi babassit pay laeng dagiti annakda kenni Tata Carias. Ta no agpasiarda a sangapamilia idi ket ubbaenda dagitoy tapno makainut iti pagbayad iti dyip. Idi, madi kayat ni Eleonor ti agpasaklot ta malipit kano.

"Nagbayagen ti biahe! Adayo tayo pay, 'Ma?" sangkadamag ni Eleonor idi.

Ngem ita ta dakkelen, uray no maipiten ti anakna ket agpaspasensia lattan.

Adda manen nagpara.

Iti di unay adayo adda met nagpayapay.

Uray la naganit-it ti preno ket nagayus-os amin a tao a nagpasango. Uray la naparasaw dagiti dadduma

Nagmulagat ni Eleonor.

"Adayo tay pay, 'Ma?"

"Adayo pay bassit. Iturogmo pay." Insungbat ni Nana Merced.

Inton bigat agmaymaysanto ti anakna nga agmaneho iti kalsada. Adayo pay papannanna. Isuda nga agasawa addadan iti ungto.




1/05/12






Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…