Skip to main content

Panaguray




Nakalugan met laeng da Nana Merded ken Eleonor iti limmabas a dyip. Ganganin mapunnon ti lugan. Idi ganganida makadanon iti nagkurusan a kalsada, naipasabat kadakuada ti buya ti naibalagbag a natulid a container trailer. Naiwara dagiti bote ti softdrinks iti kalsada. Ar-aribungbungan dagiti rescuer ti drayber ken pahinante. Agwangwangwang ti sirena ti ambulansia.

"Ma, kitam daydiay 'ne." Simmiripda iti tawa ti dyip.

"Isu met laeng a giddato a napukaw dagiti adu a lugan itay bumallasiwta ta naurnongda ditoy."

"Buenas ta koma ngem saan, amangan ta aguray ta ti siam-siam ditoy."

Pimmudno ti atap ni Nana Merced. Nasuroken a maysa nga oras a di naggaraw dagiti lugan ngem di latta naikkat ti nakaballangan a lugan.

Adda agkarasanaltek.

Adda met nagrasaw.

Inkidem dagiti dadduma a pangkeltay da iti oras.

No itay, adda iti tuktok da ti init, ita, addan iti sango da a mangsisirap iti uneg.

Panagrikna ni Nana Merced ket kasapulanda ti maysa a pitik tapno agpukaw amin dagitoy. Katukadda ti maysa a balud nga agur-uray iti pannakabitay. Ti makedngan kalpasan a nabasaan iti sentensia.

"Ma, mautoyannakon! Magnata manen ngata?" Insingasing ti anakna.

"Nabanogakon 'nakkong! Iridepta biit!"

Apagkidem ti agina idi nakangegda ti napigsa a kanabtuog a kagiddan ti makatitileng nga uni ti landok.

Inmulagatda.

Nakatakderen ti natulid a lugan ken pagpaguyudendan.

In-inot a naggaraw dagiti lugan a kasla kuton. Uray la nabang-aran dagiti pasahero a karaman ti agina.

Idi dumanonda iti sango ti gate ti balayda. Sinabet ida ni Tata Carias. Saan a mailadawan ti langa ti lakay.

"Napnapanyo nga agina ta narabian kayo? Ti kunayo ngata nalaka ti aguray?"

Nagsinnabat dagiti mata ti agina.




1/11/12

Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…