Skip to main content

Impes a Pilid






Kas itay naglaba ni Nana Merced a pinagsisinana dagiti bado, kasta met laeng ti inaramidna ita ta kupkupinenna dagitoy. Uray napaglasinna dagiti marisda ket pinagsisinana manen dagitoy segun iti pannakausarna, ti para uneg wenno parabalay ken para ruar wenno parapasiar

Bagkatenna koman ti umuna a pempen dagiti bado a nakupin idi mabanugbog ti tarangkaan a landok. Natinnag ni Nana Merced ti bado a binagkatna ket nairang-it daytoy kadagiti napempen. Uray la limmabba ti ulona ket pimartak ti bitek ti barukongna. Immapay ti isipna ni Tata Carias ngem apagdarikmat laeng ta no koma ti lakay daytoy ket saanen nga agtoktok pay. Addaan daytoy iti bukod a kopia ti susi.

Nagdardaras ti baket a napan nanglukat ti ridaw. Masisirap ti mata ti baket a natiruan iti raniag ti init iti likudan ti tao. Dina masinunuo no nagkitadan wenno agam-ammoda. Ti ammo ni Nana Merced saan a taga ditoy ti lalaki.

"Apay kadi, Apo?"

"Nana, pasensia laengen iti panangsingak kadakayo. Emergency laeng koma no adda pannakabalinna. Bumulodak koma iti pangbomba iti pilid. Impes gamin daytoy pilid ti motorko. Addansa bettakna. Kuna tay nagdamagak dita bangir ti kalsada nga adda kano gamigamyo."

Siniripna ti baket ti motor a naipagid iti sementado nga alad. Impes ti akinlikud a pilid daytoy.

"Agurayka, barok, ta innak alaen ti remienta ti lakayko."

"Iyun-unakon ti agyamanak, Nana."

Timmalikud ti baket a napan a nangala. 

Inyawat ti baket ti pangbomba ti pilid. Naminsangapulo laeng a pinababa-a-pinangato ti takiag ti lalaki ti pangbomba a ramienta ket nagporman ti sukog ti pilid. 

"Agyamanak unay iti adu, Nana. Diakon ibaybayag pay. Ipakitak iti vulcanizing shop daytoy damdama, amangan ta adda naipalok a lansa." Inyisem ti lalaki a kas tanda ti panagyaman la unay daytoy.

"Awan aniamanna, barok."

Ket pinaandaren ti lalaki ti motorna.

"Imbag ti pilid ta no impes ket mabalin a kargaan ti angin ket mabalinto manen a tumaray ti lugan. Ti relasion narigat a puntaan, no dadduma nalukneng no dadduma agpinpinnatangken. Diaske a laklakayan no kaano a limmakay isu ti panagkaskastana."


-10/21/12

(diak kukua ti ladawan)
Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Baina ken Buneng

Ganganin nalikaw amin ni Nana Merced ti amin a suli ti balay. Di met laengen sumangpet ni Tata Carias.      Agmaysa orasen a binay-anna a nakatakkub ti pinggan iti lamisaan. Itay pay a nagsebo ti digo ti lauya a baka a nagrigrigatanna nga iniwa iti kutsilio ta awan ti natadem a buneng ti lakayna. Ti laeng lalat a baina ti nakitana a nakabitin iti ngatuen ti kasuoran.

Alikumkumenna koma ti pinggan idi maiwalin ti abbong ti ridaw a kumamang iti sala manipud iti kosina. Ni Tata Carias ti naikuadro. Awanan timek a simrek. Narusanger ti suot daytoy ta tanda ti dina panagsukat iti dua aldaw. Simmango iti lamisaan ket imparabawna ti buneng. Nakigtot ni Nana Merced idi maitupak daytoy iti rabaw ti lamisaan. Uray la naglagto ti tinidor ken kutsara. Namarkaan ti nasilap a buneng iti nagkiggang a dara.

"Mabisinkan? Innak laeng idadang diay sida." Timmalikod ti baket.

Agsubli koma ti baket a mapan mangala iti malukong idi magaw-at ti punguapunguanna. Agpukkaw koma nga agpaarayat ni Nan…