Skip to main content

Da'ta ti Pakasaritaan




Naidumduma dagiti dakulap
Diak ammo no ania wenno apay ken no sadino ti naggapuanda
Ngem makatugawak, mamatiak ken mabuyak
Dagiti ramay nga aggaraw tapno mangpartuat
Iti naidumduma a banag manipud iti awan
Agkumpas iti angin tapno iladawan ken biagenda ti sao
a tumpuar kadagiti bibig.

Adda dagiti pakasaritaan, adu a pakasaritaan ti kumuretreten a dakulap
Ken ti apagbingi nga isem no kasta nga agpilko ket agsabat
ti tammudo ken tangan.
Adda kadi makuna ti dakulap no kasta nga in-inut nga agkaem
Ti nagurdo, piniglat ken kuretretan a ramay.
Kaano kadi a dagiti ramay ket lumapsut manipud iti punguapunguan
Tapno agkedked uray iti maudi laengen a gubat ti panaglakay,
mapasamak ngata ti pakasaritaan?
Dagitoy a dakulap ket mapuoran, marunot, agrupsa
Ket agbalin a kas maysa a tapok.

Da'ta ti rurog! A no kaano a ti pambar ket agmawmaw
Ket dagiti maris ti biag aglingeda kadagiti kukota.
Da'ta dagiti ramay, natangken ngem nalamuyot
napigsa ngem nalukneng.
Da'ta! Ket kasla met kadakuada a naaramid
Tapno mangbiag a mangiggem tapno iladawan
Ken isurat, ipinta nga awanan iti tinta iti kambas
Ti lamolamo a kudil.

Denggem dagitoy sao dagiti dakulapko
Tapno tuntonennna ti liniam,
Denggem dagiti arasaas manipud iti pilid
Ti idurduronko a nagtugawam.
Dagitoy dakulapko ti mangisawang ti pakasaritaan.
Agpapan pay ita, diak maawatan no ania ngata ti ibagbaga
Ti dakulapko iti dakulapmo no agtugmok dagiti ramayta
Ket maipulipol iti sibetmo a buyaenta
Ti suripet manipud iti balkonahe.


-June 8, 2013
(diak kukua ti ladawan)
Post a Comment

Popular posts from this blog

Language Extinction

Hindi lang ang mga likas yaman at hayop ang nanganganib na mawawala sa mga susunod na araw kundi pati ang mga wikang ginagamit ng mga tao. Nanganganib na mawala dahil sa paubos ang kanilang lahi at ang kanilang original na ginagamit na salita ay nagbabago o naiimpluwensiyahan ng ibang wika.

May 6, 809 na lengguahe ang buong mundo at 100-150 nito ay matatagpuan sa Pilipinas. 32 nito ay mga Agta (ayta, atta, ati, ata, dumagat, ita, negrito, baluga, arta, ) na may iba-ibang klase depende kung saan sila matatagpuan o kung anong grupo sila nabibilang. 16 nito ay nakatira sa sakop ng Sierra Madre. Lahat ng ito ay nanganganib na mawala.

Sa ngayon ang Ayta-Tayabas( Matatagpuan sa Tayabas, Quezon), Agta-Dicamay (Dicamay River, Jones, Isabela) at Katabaga (Bondoc) ang pinakakritikal sa lahat dahil wala ng rekord kung nabubuhay pa sila. Ikinokonsidera na rin kasi itong patay na wika.

Susunod sa listahan ang Agta-Isarog (Bundok Isarog ng Naga) , Agta-Villa Viciosa na matatagpuan sa Abra at ngayon na…

The Undying Customs of Ibanag

Ang Pagmamano ay isa sa mga namamatay na kaugalian ng mga Filipino. Kumukupas habang dumadaan ang panahon at naging pang-seasonal na lang ito tuwing pasko kung saan ang inaanak ay humihingi ng aginaldo sa kanyang ninong/ninang at bago siya bigyan syempre nagmamano muna.

Sa mga Ibanag, ang pagmamano ay buhay na buhay pa hanggang ngayon. Ito’y paggalang nila sa mga nakakatanda tuwing darating ang isang nakakabata galing sa bakasyon o nawalay ng mahabang oras sa loob ng isang araw.

Ako bilang isang anak ng Ibanag (nanay ko), namulat ako sa mga ugaling kaistriktohan ng aking lolo. Ang pagmamano ay dapat ginagawa at ang di pagsunod nito’y kabastusan para sa kanila. Sisitahin ka o papagalitan.

Ang paghikab habang kumakain ay kinokonsiderang hindi paggalang sa mga nakaharap sa kainan at ganun din sa mga pagkaing nakasalang sa mesa. May kaukulang kaparusahan ito. Pwedeng papaluhurin ka sa munggong nakakalat sa sahig o sa asin na nakalagay sa bilao.

Ang pag-offer ng kape sa mga nangapit-bahay …

Mi Ultimo Adios - Maudi a Pakada

Maudi a Pakada
(Dr. Hermogenes F. Belen’s Ilocano translation of Dr. Jose P. Rizal’s “Mi Ultimo Adios”)

Agpakadaakon ay-ayatek nga ili: ayuyang nasudi a lawag!
Gameng dagiti baybay daya: saniatami a napukaw…
Biagko siaayatak a mangidiaya: nakurapay, awanen gasat
No koma pay nasudsudi, nay-ayamuom, ken nalaslasbang
Ipaayko pay la kenka no isut’ mangted pagimbagam!

Kadagiti tay-ak paggugubatan : iti kapingetan ti laban
Impatlit’ daddumat’ biagda : awan duadua, awan alidunget!
Ti lugar awan kaimudinganna : laurel, lirio, wenno sypres :
Pagbitayan wenno dangadangan: panagtibay wenno panagranget:
Padapada no agpaay pagimbagan ti ili ken pagtaengan…!

Matayak no makitak iti tangatang ti agbukan a lawag
A mangirakurak iti agsapa: sukat rabii a nalidem!
No kasapulam ti maris: maris a pangtina iti bannawag
Ibukbukmo, ipasagepsepmo ti umiso a kanito ‘toy darak
Tapno ti sinamar iti kaippasngay a lawag palangtuem!

Inar-arapaapko idi ubingak: naganusak nga atutubo…
Inar-arapaapko idi nataenganak: ad…